Ölçüm · Gizlilik
Türkiye’nin en çok ziyaret edilen sitelerini açılır açılmaz ölçtük.
Bir siteyi açtığınız anda, hiçbir düğmeye basmadan neler oluyor? Türkiye’nin en çok ziyaret edilen .tr sitelerinden 390’ının ana sayfasını aynı gün açtık ve yalnız gözledik: hangi çerezler yazılıyor, hangi başka alan adlarına istek gidiyor, gizlilik metnine bir bağ var mı. Sonuçlar toplu veriliyor; hiçbir sitenin adı yazılmıyor ve hiçbir site için «uyuyor» ya da «uymuyor» hükmü verilmiyor.
Kısa sonuç
- Neredeyse hepsi başka sunuculara bağlanıyor: ölçülen sitelerin %96’sı ilk yüklemede başka bir alan adına istek atıyor; medyan site 8 ayrı alan adına bağlanıyor.
- Çoğu, ziyaretçi bir şey yapmadan izleme çerezi yazıyor: %66’sında sayfa açılır açılmaz analitik ya da reklam çerezi oluşuyor. Analitik çerez %59’unda, reklam çerezi %35’inde var.
- Gizlilik bağı yaygın: %84’ünün ana sayfasında gizlilik, KVKK, aydınlatma ya da çerez politikası bağı bulunuyor. İzleme çerezi yazıp ana sayfada böyle bir bağ göstermeyen site oranı %10.
- Uzantıya göre tablo değişiyor: reklam çerezi .com.tr sitelerinin %54’ünde, .edu.tr sitelerinin %20’sinde, .gov.tr sitelerinin %4’ünde görülüyor; analitik izleme ise üç grupta da yaygın.
Örneklem nasıl kuruldu?
Örneklem, araştırmacıların kullandığı Tranco listesinden geliyor. Tranco, beş ayrı trafik kaynağını birleştirerek sitelerin popülerlik sırasını çıkarıyor ve listeyi tarihli olarak yayımlıyor. 6 Ekim 2026 tarihli listede .tr ile biten ilk 500 alan adını aldık; bunların 412’si 7 Ekim’deki Makine Okunurluk Endeksi ölçümümüzde canlı bir site döndürüyordu. Bu yazının örneklemi o 412 site.
412 sitenin 5’i robots.txt dosyasında ana sayfayı tarayıcılara kapattığı için ölçülmedi; 17’si 30 saniye içinde açılmadı ya da bağlantı hatası verdi. Geriye 390 site kaldı: 203 .com.tr, 77 .gov.tr, 74 .edu.tr ve 36 diğer uzantı.
Ne ölçtük, nasıl?
Her sitenin yalnız ana sayfasını, gerçek bir Chrome tarayıcısıyla, Türkçe dil ayarıyla açtık. Sayfa yüklendikten sonra ağ sakinleşene dek ve 2 saniye daha bekledik; hiçbir yere tıklamadık, hiçbir bandı kapatmadık, hiçbir form göndermedik. Böylece ölçülen, bir ziyaretçinin siteye girdiği ilk saniyelerde, hiçbir tercih bildirmeden önce olan şey.
- Tarayıcıda oluşan çerezler: adları, sitenin kendi alan adına mı başka bir alan adına mı ait oldukları.
- Sayfanın başka hangi alan adlarına istek attığı.
- Ana sayfada gizlilik, KVKK, aydınlatma metni ya da çerez politikasına giden bir bağ olup olmadığı.
Çerezleri adlarından sınıfladık. Analitik ailesi: Google Analytics (_ga, _gid), Microsoft Clarity (_clck, _clsk), Hotjar (_hj…) ve benzerleri. Reklam ailesi: Google reklam çerezleri (IDE, test_cookie, _gcl_au, NID), Meta (_fbp, fr), TikTok (_ttp), Microsoft Advertising (_uetsid, _uetvid) ve benzerleri. Oturum, sepet, güvenlik ve dil tercihi gibi çerezleri bu iki aileye saymadık.
Sonuçlar
Üçüncü taraf istekler. Ölçülen sitelerin %96’sı ilk yüklemede başka bir alan adına bağlanıyor. En sık görülen alan adları Google’ın etiket yöneticisi (googletagmanager.com, %78), Google Analytics (%50), Google’ın reklam ağı doubleclick.net (%43) ve reklam dağıtımı googlesyndication.com (%26). Google ailesinden en az bir alan adına istek atan site oranı %90. Meta’nın alan adları %17’sinde, Yandex’in alan adları %15’inde, Microsoft Clarity %12’sinde, TikTok %8’inde görülüyor.
Çerezler. Sitelerin %95’inde ilk yüklemede en az bir çerez oluşuyor; medyan site 7 çerez yazıyor. Analitik ya da reklam ailesinden en az bir çerez yazan site oranı %66. Bunların bir kısmı sitenin kendi alan adına yazılıyor (birinci taraf), bir kısmı başka bir şirketin alan adına (üçüncü taraf): sitelerin %51’inde en az bir üçüncü taraf çerez var.
Gizlilik bağı. Ana sayfaların %84’ünde gizlilik, KVKK, aydınlatma ya da çerez politikası bağı bulunuyor. Bu bağ .com.tr sitelerinde %93, .edu.tr sitelerinde %82, .gov.tr sitelerinde %69 oranında var.
- .com.tr · 203 site · analitik ya da reklam çerezi %65 · reklam çerezi %54 · gizlilik bağı %93
- .gov.tr · 77 site · analitik ya da reklam çerezi %64 · reklam çerezi %4 · gizlilik bağı %69
- .edu.tr · 74 site · analitik ya da reklam çerezi %76 · reklam çerezi %20 · gizlilik bağı %82
- Diğer · 36 site · analitik ya da reklam çerezi %64 · reklam çerezi %28 · gizlilik bağı %75
- Toplam · 390 site · analitik ya da reklam çerezi %66 · reklam çerezi %35 · gizlilik bağı %84
Bu sonuçlar ne anlama geliyor, ne anlama gelmiyor?
Bir çerezin ilk yüklemede yazılması tek başına hukuka aykırılık anlamına gelmez. Kişisel Verileri Koruma Kurumunun çerez rehberi, oturum, form ve güvenlik gibi kesinlikle gerekli çerezler için açık rıza aramaz; birinci taraf analitik çerezleri de belirli şartlarla bu kapsamda değerlendirilebileceğini söyler: amacın sitenin kendi kitlesini ölçmekle sınırlı kalması, yalnız anonim istatistik üretilmesi, siteler arası izleme yapılmaması ve verinin üçüncü taraflara iletilmemesi. Reklam ve üçüncü taraf izleme çerezleri ise bu şartların dışında kalır. Ayrıntıyı çerez politikası rehberimizde anlatıyoruz.
Bu ölçüm bir sitenin bu şartları sağlayıp sağlamadığını söyleyemez: çerezin hangi ayarla çalıştığını, verinin nereye aktarıldığını ya da sitenin başka bir hukuki dayanağı olup olmadığını dışarıdan göremeyiz. Söyleyebildiğimiz şu: ziyaretçi henüz bir tercih bildirmeden, ölçülen sitelerin üçte ikisinde analitik ya da reklam ailesinden bir çerez oluşuyor ve üçte birinde reklam ailesinden bir çerez var.
Ölçümün sınırları
- Yalnız ana sayfa ölçüldü; iç sayfalarda ya da bir işlemden sonra tablo farklı olabilir.
- Ölçüm tek bir konumdan ve tek bir anda yapıldı. Bazı siteler ziyaretçinin ülkesine ya da önceki ziyaretine göre farklı davranır.
- Çerezler adlarından sınıflandı; adı listemizde olmayan bir izleme çerezi sayılmadı, bu yüzden oranlar alt sınırdır.
- Bağ kontrolü bağın metnine ve adresine bakar; bağın gerçekten bir aydınlatma metnine gidip gitmediğini ve metnin içeriğini değerlendirmedik.
- Ölçüm aracımız ziyaretçi gibi davranan, kendini tanıtan bir tarayıcıydı; robots.txt’te ana sayfayı kapatan siteleri ölçmedik.
Kendi sitemiz
Bu sitede ilk yüklemede çerez yazılmıyor ve başka bir alan adına istek gitmiyor; birinci taraf çerez hiç kullanmıyoruz, iletişim formuna dokunulduğunda yalnız bot doğrulaması (hCaptcha) yükleniyor. Nasıl kurduğumuzu KVKK uyumlu web sitesi yazımızda anlatıyoruz. Kendi sitenizin ilk yüklemede ne yaptığını görmek için tarayıcınızın geliştirici araçlarında «Uygulama» sekmesindeki çerez listesine ve «Ağ» sekmesindeki isteklere, hiçbir yere tıklamadan bakabilirsiniz.