Türkiye Makine Okunurluk Endeksi.

Tranco popülerlik listesinde .tr ile biten ilk 500 alan adının ana sayfası, robots.txt’i ve llms.txt’i aynı gün, aynı yöntemle ölçüldü: yapay zeka tarayıcılarına ne beyan ediliyor, sunucu onlara gerçekte nasıl yanıt veriyor, arama motorlarına hangi yapı sinyalleri veriliyor. Hüküm yok; yalnız sayım, yöntem ve veri.

Bulgular

1. Yanıt veren 412 sitenin 31 tanesi (%7,5) en az bir yapay zeka tarayıcısını sunucuda geri çeviriyor; aynı adres sıradan bir tarayıcıya ve bot biçimli bir kontrol sondasına yanıt veriyor.
2. Engelin en sık biçimi yalnız GPTBot ile ClaudeBot’u geri çevirmek: 31 sitenin 18 tanesi bu iki tarayıcıyı geri çeviriyor, OAI-SearchBot ile PerplexityBot’u içeri alıyor. Şirketlerin kendi belgelerinde ilk ikisi model eğitiminde kullanılabilecek içeriği toplayan, son ikisi arama sonuçlarında siteleri gösteren tarayıcılar olarak tanımlanıyor.
3. Sunucuda engel uygulayan 31 sitenin 23 tanesinin sunucu başlığı Cloudflare; yalnız GPTBot ile ClaudeBot’u geri çeviren 18 sitenin 17 tanesinin de.
4. 18 sitede robots.txt, sunucunun geri çevirdiği tarayıcıya izin veriyor: dosyadaki beyan ile sunucunun yanıtı ayrışıyor. Engeli robots.txt’te de beyan eden site sayısı 5.
5. 89 site (%21,6) llmstxt.org önerisine uygun bir llms.txt yayımlıyor, yani ilk satırı birinci düzey başlık olan bir metin dosyası; oran com.tr’de %28,8, gov.tr’de %19,0, edu.tr’de %5,3. Dosyanın etkisi bu ölçümün konusu değil; yalnız varlığı ve biçimi sayıldı.
6. Ana sayfasında yapılandırılmış veri (JSON-LD) taşıyan site oranı %45,4: com.tr’de %60,3, gov.tr’de %20,3. Ana sayfanın dilini bildiren lang özniteliği gov.tr’deki 79 sitenin 21 tanesinde yok.
7. Sayfalarının dil sürümlerini hreflang ile bildiren site oranı %19,4, x-default kullanan %9,5; en yüksek oran edu.tr’de: %25,0.

Uzantıya göre

Her sütunda oranın paydası, o uzantıda yanıt veren site sayısıdır (başlıktaki sayı). com.tr ticari kuruluşların, gov.tr kamu kurumlarının, edu.tr yükseköğretimin uzantısıdır; son sütun org.tr, net.tr, bel.tr ve kalan .tr uzantılarını toplar.

Tarayıcı başına

Beyan, robots.txt’te o tarayıcının adıyla yazılmış kökten engeldir. Sunucu yanıtı, sıradan tarayıcı ve plasebo sonda geçerken o tarayıcının farklı bir durum kodu almasıdır. Google-Extended kendi istek kimliğiyle gelen bir tarayıcı değil, robots.txt belirtecidir; onun için yalnız beyan sayılır. Payda yanıt veren 412 site.

Ölçülemeyen siteler

88 site ölçülemedi ve paydaya girmedi; oranlar yalnız yanıt veren sitelerden hesaplandı.

Yöntem

Örneklem, Tranco listesinin 26Y29 sürümünde (2026-10-06) .tr ile biten ilk 500 alan adıdır; liste Chrome UX Report, Cloudflare Radar, Cisco Umbrella, Majestic ve Farsight sıralamalarını birleştirir. Ölçüm 2026-10-07 tarihinde, tek bir konumdan yapıldı.

Her siteye kendi kimliğimizle en çok üç istek gönderildi (ana sayfa, robots.txt, llms.txt); ardından bir sıradan tarayıcı sondası, bir bot biçimli plasebo sonda ve tarayıcı başına bir sonda, hepsi yönlendirmenin vardığı aynı adrese. Bir tarayıcı, sıradan tarayıcı ve plasebo geçerken farklı bir durum kodu alıyorsa engel o tarayıcıya özgü sayıldı.

llms.txt yalnız ilk dolu satırı birinci düzey başlıksa sayıldı (llmstxt.org önerisinin zorunlu kuralı); bu denetim aynı gün, dosyası bulunan sitelere birer ek istekle yapıldı. Açıklaması ve JSON-LD’si olmayan bir ana sayfa da aynı gün bir kez daha istendi: yanıtta bot sınaması işareti varsa ve sınamanın başlığı ilk yanıtınkiyle aynı uzunluktaysa site paydadan çıkarıldı. Tek koşum bir anı ölçer: CDN kararları bölgeye ve zamana göre değişebilir.

Yöntem

Veri