murattunalı.
Okuma

L

LCP (Largest Contentful Paint) nedir?

Largest Contentful PaintTANIM

LCP, bir sayfanın görünür alandaki en büyük içerik öğesinin boyanma süresidir ve Google 2,5 saniyenin altını iyi sayar.

Metrik, kullanıcının «sayfa geldi» dediği anı yakalamaya çalışıyor. İlk pikselin ne zaman boyandığı değil, asıl içeriğin ne zaman göründüğü ölçülüyor — çünkü kullanıcı için sayfanın gelmesi, okuyacağı şeyin gelmesi demek.

Ölçülen öğe genelde bir görsel ya da bir metin bloğu. Hangi öğenin LCP öğesi olduğu sayfaya ve ekran boyutuna göre değişiyor; masaüstünde hero görseli iken mobilde bir başlık olabiliyor. Bu yüzden her kırılımda ayrı belirlenmeli.

Süre dört parçaya ayrılıyor ve her parçanın ayrı bir tedavisi var.

  1. İlk bayt süresi — sunucu tarafı; barındırma ve önbellek.
  2. Kaynak keşif gecikmesi — tarayıcı kaynağı ne zaman fark etti? CSS ya da JavaScript içine gömülü kaynaklar geç keşfedilir.
  3. Kaynak yükleme süresi — boyut ve format sorunu.
  4. Render gecikmesi — kaynak geldi ama render engelleyiciler yüzünden boyanamadı.

En sık yapılan hata, LCP öğesine tembel yükleme uygulamaktır: görünür alan dışındaki görseller için doğru olan bu ayar, LCP öğesine uygulandığında keşfi geciktirir ve süreyi doğrudan artırır.

Saha verisinde bakılan değer 75. yüzdeliktir — kullanıcıların dörtte üçünün yaşadığı süre. Kendi cihazınızda ölçtüğünüz değer o dağılımın en iyi ucundan bir örnektir.

Süreyi düşürmenin en büyük kazancı genelde üçüncü aşamada — kaynak boyutunda. Modern format kullanmak, duyarlı boyut vermek ve görseli gerçekten görüneceği boyutta üretmek, çoğu sitede LCP’yi tek başına eşiğin altına indiriyor.

Dördüncü aşama ise render engelleyicilerle ilgili: kaynak gelmiş olsa bile stil dosyaları ayrıştırılmadan boyama yapılmıyor. Bu sitede iki stil dosyası birleştirilip yorumları sıyrıldı ve Lighthouse mobilde ölçülen 821 ile 221 milisaniyelik iki engelleme kapandı.

  1. Görseli sunucudan gelen HTML’e koyun — CSS arka planı ya da JavaScript ile eklenen görsel geç keşfedilir.
  2. Modern format kullanın — AVIF ve WebP, aynı kaliteyi belirgin biçimde küçük dosyada verir.
  3. Duyarlı boyut verin — telefona masaüstü görseli göndermek en yaygın israftır.
  4. Yüksek öncelik verin — hero görseli için öncelik bildirimi.
  5. Tembel yükleme UYGULAMAYIN — görünür alandaki kaynağı geciktirmek net kayıptır.
  6. Render engelleyicileri azaltın — kaynak gelse bile stil beklenirse boyama olmaz.

Beşinci madde en sık yapılan ters etkili optimizasyon: tüm görsellere toplu tembel yükleme uygulamak, LCP’yi doğrudan kötüleştiriyor.

Nasıl ölçülür?

Eşikler web.dev’de tanımlı: 2,5 saniye ve altı iyi, 4 saniyenin üstü zayıf. Değer ziyaretlerin yüzde 75’inde eşiğin altında kalmalı. Laboratuvar ölçümü sebebi bulmaya, saha verisi kararı vermeye yarar.

  1. Chrome DevTools → Performance → kayıt → «LCP» işareti ve öğesi
  2. PageSpeed Insights → saha verisi → Largest Contentful Paint (75. yüzdelik)
  3. import { onLCP } from 'web-vitals'; onLCP(console.log);

İlk adım hangi öğenin LCP öğesi olduğunu görmek: DevTools’un Performance panelindeki LCP işareti öğeyi gösterir. Çözüm, o öğenin dört aşamanın hangisinde zaman kaybettiğine göre seçilir.

Sitenizin hızını ölçüp kök nedeni kaynağında düzeltmemizi isterseniz site hızı optimizasyonu gerçek kullanıcı verisiyle başlar ve LCP, INP ve CLS için bütçeli bir teslim yapar.

Performans

llms.txt, bir sitenin kök dizinine konan ve dil modellerine sitenin ne olduğunu ve en önemli sayfalarının nerede olduğunu Markdown biçiminde özetleyen isteğe bağlı bir dosyadır. Yanıt motoru

M

Marka bahsi, bir markanın adının bağlantı verilmeden anılmasıdır ve yanıt motorları döneminde bağlantıdan bağımsız bir görünürlük sinyalidir. Yanıt motoru

Metin genişlemesi, aynı içeriğin farklı dillerde farklı uzunlukta olması ve düzenin buna göre esnemek zorunda kalmasıdır. Çok dillilik

Mobil öncelikli dizine ekleme (Mobile-first indexing), Google’ın bir sayfayı dizine eklerken ve sıralarken sayfanın telefon tarayıcısına gösterilen sürümünü esas almasıdır. Sertifikalı üretim

N

noindex, bir sayfanın arama motoru dizinine alınmamasını isteyen ve sayfanın içindeki robots meta etiketiyle ya da sunucunun X-Robots-Tag yanıt başlığıyla verilen bir komuttur. Google’da görünmek

O

Odak tuzağı, klavye odağının bir bölgeye girip bir daha çıkamaması durumudur ve WCAG’in A seviyesinde açıkça yasaklanmıştır. Erişilebilirlik

Ö

Önbellek başlığı, bir kaynağın ne kadar süre saklanabileceğini ve nasıl doğrulanacağını tarayıcıya bildiren sunucu yanıt başlığıdır. Performans

R

Renk körlüğü, belirli renkleri birbirinden ayırt edememe durumudur ve dünya nüfusunun kayda değer bir bölümünü, özellikle erkekleri etkiler. Erişilebilirlik

S

Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans

Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek

Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik

Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim

Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır. Performans

Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek

Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi

Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim

T

Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru

TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim

Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim

TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans

U

URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi

Ü

Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik

V

Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru

W

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik

X

x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik

Y

Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru

Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik

Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans

Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik

Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik

Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi

KAYNAKLAR