- Web erişilebilirliği →
Web erişilebilirliği, bir web sitesinin görme, işitme, hareket ya da bilişsel farklılığı olan insanlar tarafından da kullanılabilmesidir.
- WCAG 2.2 nedir →
WCAG 2.2, W3C'nin 5 Ekim 2023'te yayımladığı web erişilebilirlik kılavuzudur ve bugün Türkiye dahil çoğu ülkede referans alınan sürümdür.
- Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve Bakanlık kontrol listesi →
24 Haziran 2025 tarihli Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, kamu kurumlarının web siteleri ve mobil uygulamaları için WCAG 2.2 A seviyesini referans alır.
- A, AA, AAA farkı →
WCAG'in üç uygunluk seviyesi zorluk sırası değil kapsam sırasıdır: AA'ya uygun bir site A'ya da uygundur, çünkü seviyeler birbirinin üstüne biner.
- Kontrast oranı nasıl hesaplanır →
Kontrast oranı, iki rengin bağıl parlaklıklarının oranıdır ve 1:1 (aynı renk) ile 21:1 (siyah–beyaz) arasında bir değer alır.
- Metin dışı kontrast: görünmeyen buton problemi →
WCAG 1.4.11, arayüz bileşenlerinin ve anlam taşıyan grafiklerin çevresine karşı en az 3:1 kontrast taşımasını ister — ve bu, metin kontrastından tamamen ayrı bir ölçümdür.
- Klavye navigasyonu →
Klavye navigasyonu, bir sitenin fare olmadan yalnızca klavyeyle baştan sona kullanılabilmesidir ve WCAG'in A seviyesindeki en temel şartlarından biridir.
- Odak göstergesi →
Odak göstergesi, klavyeyle gezen bir kullanıcının o an hangi öğenin seçili olduğunu görmesini sağlayan görsel işarettir.
- Dokunma hedefi boyutu →
WCAG 2.2, dokunma hedeflerinin AA seviyesinde en az 24×24 CSS pikseli, AAA seviyesinde en az 44×44 CSS pikseli olmasını ister.
- Form hata mesajları →
Bir form hatası erişilebilir sayılmak için üç şey yapmalıdır: hatayı metinle tanımlamalı, hatalı alana programatik olarak bağlanmalı ve ekran okuyucuya duyurulmalıdır.
- Bölge yapısı ve atlama bağlantısı →
Bölge yapısı, bir sayfanın başlık, gezinme, ana içerik ve alt bilgi gibi bölümlerinin HTML'de açıkça işaretlenmesidir ve ekran okuyucu kullanıcısının sayfada gezinme biçimini doğrudan belirler.
- Alternatif metin yazımı →
Alternatif metin, bir görselin taşıdığı bilgiyi görseli göremeyen kullanıcıya aktaran metindir — ve doğru yazılması teknik bir mesele değil, editoryal bir karardır.
- Başlık hiyerarşisi →
Başlık hiyerarşisi, bir sayfadaki h1–h6 öğelerinin belge yapısını doğru yansıtacak biçimde sıralanmasıdır ve ekran okuyucu kullanıcısının içindekiler tablosu odur.
- Hareket azaltma tercihi →
İşletim sistemindeki «hareketi azalt» ayarı, kullanıcının animasyonlardan rahatsız olduğunu bildiren bir sinyaldir ve web sitesi bu sinyali okuyup davranışını değiştirebilir.
- Ekran okuyucu ile test →
Ekran okuyucu testi, bir sayfayı yardımcı teknolojiyle dinleyerek denetlemektir ve otomatik araçların hiçbirinin yerini tutamadığı tek yöntemdir.
- Otomatik denetimin sınırları →
Otomatik erişilebilirlik araçları WCAG ölçütlerinin yalnız bir bölümünü sınayabilir; geri kalanı insan yargısı gerektirir ve raporda hiç görünmez.
- Erişilebilirlik ve SEO →
Erişilebilirlik ve arama motoru optimizasyonu farklı hedeflere sahiptir ama büyük ölçüde aynı teknik kalemlerden beslenir — çünkü ikisi de sayfayı göremeyen bir okuyucu için yazılır.
- Yanıt motoru optimizasyonu →
Yanıt motoru optimizasyonu, bir sitenin ChatGPT, Perplexity, Google AI Overviews ve benzeri üretken sistemlerin ürettiği yanıtlarda kaynak olarak seçilme olasılığını artırma çalışmasıdır.
- AI Overviews nedir →
AI Overviews, Google'ın arama sonuç sayfasının üstünde gösterdiği ve birden fazla kaynaktan sentezlenen yapay zeka özetidir.
- AI Overviews'te alıntılanmak →
AI Overviews'te alıntılanmak, sayfanın bir bölümünün özet içinde kaynak olarak anılmasıdır ve bu, klasik sıralamadan farklı bir seçim mantığına tabidir.
- ChatGPT aramasında görünmek →
ChatGPT'nin arama modu, soruya cevap üretirken web'den gerçek zamanlı kaynak çeker ve kullandığı sayfaları yanıtın içinde anar.
- Perplexity kaynak seçimi →
Perplexity her yanıtında kullandığı kaynakları numaralandırarak gösterir ve bu şeffaflık, hangi tür içeriğin seçildiğini doğrudan gözlemlemeye izin verir.
- Yapay zeka tarayıcıları ve robots.txt →
robots.txt, hangi tarayıcının sitenin hangi bölümlerine girebileceğini bildiren metin dosyasıdır ve yapay zeka tarayıcıları için de aynı kurallar geçerlidir.
- llms.txt ve robots.txt: iki dosya, iki iş →
robots.txt bir tarayıcıya nereye girebileceğini söyler; llms.txt bir modele sitenin ne olduğunu ve neyi nerede bulacağını söyler.
- Entity mimarisi: varlık olarak tanınmak →
Entity mimarisi, bir sitenin kim olduğunu, neyi bildiğini ve neyle ilişkili olduğunu makinelerin bir varlık olarak tanıyabileceği biçimde kurmasıdır.
- sameAs ve dijital kimlik →
sameAs, bir varlığın başka platformlardaki resmî profillerini bildiren şema alanıdır ve makinelerin farklı yerlerdeki aynı varlığı birleştirmesini sağlar.
- JSON-LD temelleri →
JSON-LD, bir sayfanın anlamını makinelerin okuyabileceği biçimde bildiren ve sayfanın hiçbir pikselini değiştirmeyen yapılandırılmış veri biçimidir.
- FAQPage ve HowTo şeması →
FAQPage bir sayfadaki soru-cevap çiftlerini, HowTo ise bir işin adım adım nasıl yapıldığını makine diline çeviren şema tipleridir.
- Alıntılanabilir pasaj nasıl yazılır →
Alıntılanabilir bir pasaj, sayfadan koparıldığında bile tek başına doğru ve anlaşılır kalan metin bölümüdür.
- E-E-A-T nasıl kanıtlanır →
E-E-A-T; deneyim, uzmanlık, otorite ve güvenilirlik anlamına gelen ve Google'ın kalite değerlendirici kılavuzlarında tanımlanan bir içerik kalitesi çerçevesidir.
- AEO, GEO ve SEO farkı →
SEO bir sayfanın sıralanmasını, AEO bir sorunun doğrudan cevaplanmasını, GEO ise üretilen bir yanıtın içinde kaynak olarak anılmayı hedefler.
- Yapay zeka tarayıcı logu nasıl okunur →
Sunucu logları, yapay zeka tarayıcılarının sitenize gerçekten gelip gelmediğini ve hangi sayfaları çektiğini gösteren tek doğrudan kanıttır.
- Marka bahsi ölçümü →
Marka bahsi, bir markanın adının bağlantı verilmeden anılmasıdır ve yanıt motorları döneminde bağlantıdan bağımsız bir görünürlük sinyali hâline geldi.
- Google AI Mode →
AI Mode, Google aramasının tamamen üretken bir yanıt arayüzü olarak çalıştığı ve kullanıcının takip soruları sorabildiği moddur.
- IndexNow ve Bing Copilot →
IndexNow, bir sayfanın değiştiğini arama motorlarına anında bildiren açık bir protokoldür ve Bing ile Yandex ailesi tarafından destekleniyor.
- Yapılandırılmış veri hata ayıklama →
Yapılandırılmış veri hataları sayfada hiçbir belirti göstermez; yalnız bir doğrulama aracıyla ya da bir testle görünür hâle gelir.
- Web performansı →
Web performansı, bir sayfanın ne kadar hızlı yüklendiğini, ne kadar hızlı tepki verdiğini ve yüklenirken ne kadar kararlı durduğunu ölçen üç boyutlu bir kalite ölçütüdür.
- LCP nasıl düşürülür →
LCP, bir sayfanın görünür alandaki en büyük içerik öğesinin boyanma süresidir ve Google 2,5 saniyenin altını iyi sayar.
- INP nedir ve nasıl ölçülür →
INP, bir kullanıcı etkileşiminden sonra sayfanın görsel yanıt vermesine kadar geçen süredir ve Google 200 milisaniyenin altını iyi sayar.
- CLS nasıl sıfırlanır →
CLS, sayfa yüklenirken ya da kullanılırken içeriğin beklenmedik biçimde kayma miktarını ölçer ve Google 0,1'in altını iyi sayar.
- TTFB ve sunucu yanıtı →
TTFB, tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı almasi arasında geçen süredir ve diğer tüm metriklerin üzerine bindiği tabandır.
- Yazı tipi takası ve düzen kayması →
Yazı tipi takası, tarayıcının önce yedek bir aileyle metni boyayıp gerçek yazı tipi geldiğinde değiştirmesidir ve iki aile farklı yer kaplıyorsa düzen kayması üretir.
- Görsel formatları: AVIF ve WebP →
AVIF ve WebP, aynı görsel kaliteyi JPEG ve PNG'ye göre belirgin biçimde küçük dosyalarda veren modern görsel formatlarıdır.
- Kritik CSS →
Kritik CSS, sayfanın ilk görünen alanını boyamak için gereken minimum stil kümesidir ve ayrı bir dosya beklemeden hemen uygulanabilir.
- JavaScript bütçesi →
JavaScript bütçesi, bir sayfanın indirebileceği ve çalıştırabileceği kod miktarına baştan konulan ve aşılamayan bir üst sınırdır.
- Tembel yüklemenin doğru kullanımı →
Tembel yükleme, bir kaynağın kullanıcı ona yaklaşana kadar indirilmemesidir ve yanlış yere uygulandığında performansı iyileştirmek yerine bozar.
- Kaynak ipuçları: preload ve preconnect →
Kaynak ipuçları, tarayıcıya hangi kaynakların erken gerekeceğini ya da hangi sunuculara bağlanacağını önceden bildiren yönergelerdir.
- Saha verisi ve laboratuvar ölçümü →
Saha verisi gerçek kullanıcıların yaşadığı performansı, laboratuvar ölçümü ise kontrollü bir ortamda simüle edilen performansı gösterir.
- Kaydırma sırasındaki düzen kayması: bir kör nokta →
Klasik düzen kayması ölçümü sayfa yükleme penceresine bakar; kullanıcı kaydırmaya başladıktan sonra oluşan kaymalar o pencerede görünmez.
- Görsel boyut rezervasyonu →
Boyut rezervasyonu, bir kaynak yüklenmeden önce kaplayacağı alanın tarayıcıya bildirilmesidir ve düzen kaymasının en yaygın kaynağını tek adımda kapatır.
- Performans bütçesi nasıl kurulur →
Performans bütçesi, bir sayfanın aşamayacağı sayısal sınırlar kümesidir ve bir belgede değil bir testte yaşadığında bütçe olur.
- Statik site mi, içerik yönetim sistemi mi →
Statik site sayfaları önceden üretip dosya olarak sunar; içerik yönetim sistemi sayfaları istek anında veritabanından üretir.
- Render engelleyen kaynaklar →
Render engelleyen kaynaklar, tarayıcının indirip işlemeden ilk boyamayı yapamadığı stil ve betik dosyalarıdır.
- Önbellek ve içerik damgası →
Önbellek başlıkları bir kaynağın ne kadar süre saklanacağını bildirir; içerik damgası ise kaynak değiştiğinde adresinin de değişmesini sağlar.
- Mobil performans farkı →
Aynı sayfa mobil cihazlarda masaüstünden belirgin biçimde yavaş çalışır ve bunun sebebi ağ değil, işlemci gücüdür.
- Çok dilli site mimarisi →
Çok dilli site mimarisi, aynı içeriğin farklı dillerdeki sürümlerinin hem insanlara hem arama motorlarına doğru biçimde sunulmasını sağlayan yapı kararlarının tamamıdır.
- hreflang nedir →
hreflang, bir sayfanın farklı dil ve bölge sürümlerini arama motorlarına bildiren ve hangi kullanıcıya hangi sürümün gösterileceğini belirleyen işaretlemedir.
- hreflang hataları →
hreflang kurulumlarında en sık yapılan hatalar karşılıklılık eksikliği, kendini bildirmeme, yanlış kod kullanımı ve kanonik adresle çelişmedir.
- x-default nedir →
x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir.
- URL yapısı: alt klasör, alt alan adı, ülke alan adı →
Çok dilli bir sitede dil sürümleri üç farklı adres yapısıyla sunulabilir ve seçim, geri dönüşü en zor mimari karardır.
- Dil seçici tasarımı →
Dil seçici, kullanıcının sitenin hangi dil sürümünde olduğunu görmesini ve başka bir sürüme geçmesini sağlayan arayüz bileşenidir.
- Çeviri mi, yerelleştirme mi →
Çeviri metni bir dilden diğerine aktarır; yerelleştirme ise içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlar.
- Çok dilli sitemap →
Çok dilli bir sitemap, her URL girdisinin o sayfanın tüm dil sürümlerini de bildirdiği site haritasıdır.
- Çok dilli yapılandırılmış veri →
Çok dilli sitelerde yapılandırılmış veri her dil sürümünde ayrı üretilir ve içeriğin dili açıkça bildirilir.
- Türkçe karakterler ve URL slug'ları →
Türkçe karakterler adres satırında teknik olarak kullanılabilir ama pratikte kodlanarak okunmaz hâle geldikleri için sadeleştirilmiş sluglar tercih edilir.
- Almanca metin genişlemesi →
Almanca metin, aynı içeriğin Türkçe ve İngilizce karşılıklarından belirgin biçimde uzundur ve bu, çok dilli tasarımda ölçülmesi gereken bir kısıttır.
- Dil bazlı anahtar kelime araştırması →
Her dil için anahtar kelime araştırması ayrı yapılır çünkü aynı hizmetin farklı pazarlarda aranan terimi doğrudan çeviri olmayabilir.
- Otomatik yönlendirme tuzağı →
Kullanıcıyı konumuna ya da tarayıcı diline bakarak zorla bir dil sürümüne göndermek, hem kullanıcıyı hem arama motoru tarayıcısını hapseden bir kalıptır.
- Çok dilli içerik yönetimi →
Çok dilli içerik yönetimi, bir sayfanın güncellendiğinde diğer dillerdeki karşılıklarının nasıl haber alacağını ve nasıl güncel tutulacağını düzenler.
- Çok dilli erişilebilirlik →
Çok dilli bir sitede her sayfanın ve her dil değişiminin bildirilmesi gerekir; aksi hâlde ekran okuyucu metni yanlış dilde seslendirir.
- Çok dilli performans →
Çok dilli bir sitede performansın en büyük değişkeni yazı tipi alt kümeleridir: her dil farklı karakterler gerektirir ve gereksiz karakterler her sayfada indirilir.