murattunalı.
Okuma

H

hreflang nedir?

hreflang, bir sayfanın farklı dil ve bölge sürümlerini arama motorlarına bildiren işaretlemedir.

Çok dilli bir sitede aynı içeriğin birden fazla sürümü bulunuyor ve arama motorunun iki şeyi bilmesi gerekiyor: bunlar birbirinin çevirisi mi, ve hangi kullanıcıya hangisi gösterilmeli? hreflang bu iki soruyu cevaplıyor.

Üç kural geçerli ve biri eksikse küme geçersiz sayılıyor.

  • Karşılıklılık — A, B’yi bildiriyorsa B de A’yı bildirmeli.
  • Kendini dahil etme — her sayfa kendi dilini de bildirmeli.
  • Mutlak adres — göreli yol kabul edilmiyor.

Değer bir dil kodu ya da dil-bölge çifti olabiliyor. Yalnız dil kodu o dili konuşan herkesi hedefliyor; dil-bölge çifti yalnız belirli bir ülkedekileri. İkincisi ancak içerik gerçekten farklılaşıyorsa — farklı para birimi, stok ya da yasal metin — anlamlı.

Bildirim sayfanın başlık bölümünde, sitemap’te ya da HTTP başlığında yapılabiliyor; üçü de eşdeğer. Bu sitede ilk ikisini birlikte kullanıyoruz: her sayfa kendi bağ kümesini taşıyor — üç dilde var olan sayfa dört bağ, yalnız Türkçe olan iki — ve sitemap aynı kümeleri tekrarlıyor.

Sıralama artırmıyor — bir eşleştirme sinyali, bir sıralama sinyali değil. Doğru kurulduğunda mevcut görünürlüğün doğru kullanıcıya gitmesini sağlıyor.

Sessizce bozulan bir katman: hiçbir hata mesajı vermiyor, sayfa normal görünüyor ve yalnız arama sonuçlarında yanlış dil sürümü çıkmaya başlıyor. Belirtiyi fark etmek haftalar sürüyor.

En sık hatalar karşılıklılık eksikliği, kendini bildirmeme ve kanonik adresle çelişme. Üçüncüsü en sinsi: hreflang «ben Almanca sürümüm» derken kanonik Türkçe sayfayı gösteriyorsa, Almanca sürüm dizine hiç girmiyor.

Kalıcı çözüm bağları elle yazmamak: tek bir kaynaktan üretildiğinde karşılıklılık yapısal olarak garanti oluyor ve bir teste bağlandığında bozulma dağıtım anında görünüyor.

  • Karşılıklılık — A, B’yi bildiriyorsa B de A’yı bildirmeli; tek yönlü bildirim geçersiz.
  • Kendini dahil etme — her sayfa kendi dilini de bildirmeli; en sık atlanan kural.
  • Mutlak adres — göreli yol kabul edilmiyor.
  • Kanonikle uyum — her dil sürümü kendine kanonik vermeli.
  • Gerçek sayfa — bildirilen her adres var olmalı; 404 veren bir bağ kümeyi bozuyor.

Bir uygulama notu: bildirim sayfa başlığında, sitemap’te ya da HTTP başlığında yapılabiliyor ve üçü de eşdeğer. Büyük sitelerde sitemap tercih ediliyor çünkü bağlar tek dosyada toplanıyor ve tek yerden denetlenebiliyor.

Çok dilli sitenizin hreflang kümesini ve kanoniklerini SEO danışmanlığı kapsamında denetleriz; site hedef pazarın dilinde baştan kurulacaksa B2B web sitesi hizmeti bu iş için tasarlandı.

Çok dillilik

I

IndexNow, bir sayfanın değiştiğini arama motorlarına anında bildiren açık bir protokoldür. Yanıt motoru

INP (Interaction to Next Paint), bir kullanıcı etkileşiminden sonra sayfanın görsel yanıt vermesine kadar geçen süredir ve Google 200 milisaniyenin altını iyi sayar. Performans

ISO/IEC 17025, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışması için şartları koyan ve laboratuvar akreditasyonunun dayandığı uluslararası standarttır. Sertifikalı üretim

İ

İşlem sertifikası (Transaction Certificate (TC)), Textile Exchange standartlarında teslim edilen belirli bir malın belgeli olduğunu gösteren, belgelendirme kuruluşunun düzenlediği belgedir. Sertifikalı üretim

J

JSON-LD (JavaScript Object Notation for Linked Data), bir sayfanın anlamını makinelerin okuyabileceği biçimde bildiren ve sayfanın görünümünü hiç değiştirmeyen yapılandırılmış veri biçimidir. Yanıt motoru

K

Kanonik adres, aynı ya da çok benzer içeriğe birden fazla adresten erişilebildiğinde hangisinin asıl sayfa olduğunu bildiren işaretlemedir. Çok dillilik

Kritik render yolu, tarayıcının bir sayfayı ekrana çizebilmek için tamamlaması gereken minimum adımlar dizisidir. Performans

L

LCP (Largest Contentful Paint), bir sayfanın görünür alandaki en büyük içerik öğesinin boyanma süresidir ve Google 2,5 saniyenin altını iyi sayar. Performans

llms.txt, bir sitenin kök dizinine konan ve dil modellerine sitenin ne olduğunu ve en önemli sayfalarının nerede olduğunu Markdown biçiminde özetleyen isteğe bağlı bir dosyadır. Yanıt motoru

M

Marka bahsi, bir markanın adının bağlantı verilmeden anılmasıdır ve yanıt motorları döneminde bağlantıdan bağımsız bir görünürlük sinyalidir. Yanıt motoru

Metin genişlemesi, aynı içeriğin farklı dillerde farklı uzunlukta olması ve düzenin buna göre esnemek zorunda kalmasıdır. Çok dillilik

Mobil öncelikli dizine ekleme (Mobile-first indexing), Google’ın bir sayfayı dizine eklerken ve sıralarken sayfanın telefon tarayıcısına gösterilen sürümünü esas almasıdır. Sertifikalı üretim

N

noindex, bir sayfanın arama motoru dizinine alınmamasını isteyen ve sayfanın içindeki robots meta etiketiyle ya da sunucunun X-Robots-Tag yanıt başlığıyla verilen bir komuttur. Google’da görünmek

O

Odak tuzağı, klavye odağının bir bölgeye girip bir daha çıkamaması durumudur ve WCAG’in A seviyesinde açıkça yasaklanmıştır. Erişilebilirlik

Ö

Önbellek başlığı, bir kaynağın ne kadar süre saklanabileceğini ve nasıl doğrulanacağını tarayıcıya bildiren sunucu yanıt başlığıdır. Performans

R

Renk körlüğü, belirli renkleri birbirinden ayırt edememe durumudur ve dünya nüfusunun kayda değer bir bölümünü, özellikle erkekleri etkiler. Erişilebilirlik

S

Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans

Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek

Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik

Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim

Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır. Performans

Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek

Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi

Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim

T

Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru

TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim

Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim

TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans

U

URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi

Ü

Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik

V

Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru

W

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik

X

x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik

Y

Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru

Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik

Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans

Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik

Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik

Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi

KAYNAKLAR