Web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenler: 12 madde.

Web sitesi yaptırırken en çok dikkat edilmesi gereken şey tasarımın kendisi değil, teslimde neyin yazılı ve sınanabilir olduğudur: alan adının, kodun ve içeriğin kime ait olacağı, hızın ve erişilebilirliğin hangi ölçütle kabul edileceği ve sitenin arama motorlarına nasıl okunacağı. Aşağıdaki on iki maddenin her biri, teknik bilgi gerektirmeden sınanabilecek bir soruya bağlanır.

Bir web sitesi projesinde pişmanlık çoğu zaman yayın gününde değil, aylar sonra ortaya çıkar: alan adının yenileme bildirimi başkasının e-postasına gider, bir metni değiştirmek için her seferinde talep açmak gerekir, yeni sayfalar Google’da görünmez. Bu sorunların neredeyse hiçbiri tasarım kalitesiyle ilgili değildir; hepsi teslimde yazılmamış bir kalemden doğar.

Aşağıdaki listeyi kurumsal web tasarım işlerinde teklif öncesi görüşmede kendimiz de kullanıyoruz; ama liste kimden hizmet alırsanız alın geçerlidir. Her maddenin altında «nasıl sınarsınız» satırı var: sağlayıcıya sorabileceğiniz ya da kendi tarayıcınızda yapabileceğiniz bir kontrol.

1. Alan adı kimin adına kayıtlı olacak?

Alan adı, sitenin tapusudur. Sağlayıcının kendi hesabında, kendi adına kaydedilen bir alan adı, ilişki bittiğinde en zor geri alınan varlık olur. Kayıt sahibi firmanız olmalı; teknik yönetim yetkisi başkasına verilebilir, sahiplik verilmez.

1. Nasıl sınarsınız → alan adı kayıt firmasının panelinde «kayıt sahibi» alanında firmanızın unvanı yazmalı.
2. Nasıl sınarsınız → yenileme bildiriminin gittiği e-posta adresi firmanıza ait olmalı.

2. Kaynak kod ve içerik dosyaları teslim ediliyor mu?

Site yayına çıktığında elinizde yalnız bir adres değil, sitenin kendisi olmalı: kod, metinler, görseller ve bunları yeniden üretmeye yetecek kurulum notları. Kilitli bir panele ya da sağlayıcıya özel bir sisteme bağlı kalan site, başka bir ekibe devredilemez.

1. Nasıl sınarsınız → sözleşmede «kaynak kodun ve içerik dosyalarının tamamı devredilir» cümlesini arayın; teslimden önce bir kopyasını kendi hesabınıza alın.

3. İçeriği kim, nasıl güncelleyecek?

Bir yönetim paneli mi, dosya düzenlemek mi, yoksa sağlayıcıya talep açmak mı? Üçü de meşru bir çözümdür; sorun, cevabın teslimden sonra öğrenilmesidir. Karar içeriğin ne sıklıkla değiştiğine ve kimin değiştirdiğine bağlıdır; ayrıntısı statik site mi, içerik yönetim sistemi mi rehberinde.

1. Nasıl sınarsınız → teklif aşamasında bir hizmet metnini değiştirme akışını adım adım yazılı isteyin; teslimden önce ekibinizden biri bu akışı kendisi denesin.

4. Hız hangi ölçütle kabul edilecek?

«Hızlı bir site» bir kabul ölçütü değildir. Ölçüt bir sayı, bir ölçüm yöntemi ve bir ölçüm yeridir. Bu sitenin sözleşmesi gerçek kullanıcıda en büyük içerik boyaması (LCP) 0,8 saniyenin altında ve düzen kayması (CLS) 0; 23 Eylül 2026’da ölçülen en kötü gerçek kullanıcı LCP’si 420 milisaniyeydi. Yöntem neden yazılmalı? Aynı sayfa Lighthouse’un varsayılan ayarında 87, gerçek Chrome yapılandırmasında 98 çıktı — iki sayının farkı ölçüm aracının ayarından geliyordu.

1. Nasıl sınarsınız → teklifte hız için bir sayı, bir araç ve bir ölçüm koşulu yazılı mı; teslimde bu ölçümün raporu veriliyor mu?

5. Erişilebilirlik teslimin parçası mı?

Erişilebilirlik, sitenin klavyeyle, ekran okuyucuyla ve düşük görme ile kullanılabilmesidir. Uluslararası ölçütü WCAG’dir ve seviyeleri A, AA, AAA diye ayrılır. Bu sitede her sürüm yayından önce otomatik erişilebilirlik denetiminden geçer; odak halkası 2 piksel, dokunma hedefleri en az 44 piksel ve kontrast oranı test süitinde nöbetçidir. Sonradan eklenen erişilebilirlik, baştan kurulandan hem zor hem eksik olur.

1. Nasıl sınarsınız → sitede yalnız Tab tuşuyla gezin: hangi öğede olduğunuz her an görünüyor mu?
2. Nasıl sınarsınız → teklifte hedef seviye (A ya da AA) ve sınama yöntemi yazılı mı?

6. Site telefonda nasıl çalışıyor?

Telefonda doğru görünmek yetmez, çalışmak gerekir: form doldurulabilmeli, menü açılabilmeli, sayfa yana kaymamalı, butonlar parmakla rahat basılmalı. Bunlar masaüstü ekranda yapılan bir sunumda görünmez.

1. Nasıl sınarsınız → test adresini kendi telefonunuzda açın, iletişim formunu baştan sona doldurun ve sayfayı yana kaydırmayı deneyin.

7. Her sayfanın tek bir adresi var mı?

Aynı sayfa www’li ve www’siz, http ve https, sonu eğik çizgili ve çizgisiz yazılışlarla açılıyorsa, arama motoru onları ayrı adresler olarak görebilir. 22 Ağustos 2026’da Google bu site için 93 adres biliyordu, sitede ise 58 sayfa vardı; fark tam olarak bu yazılış varyantlarıydı ve hepsi kalıcı yönlendirmeyle tek adrese toplandı. Tercih edilen adrese kanonik adres denir.

1. Nasıl sınarsınız → ana sayfanızı www’li, www’siz ve http ile yazarak açın; üçü de aynı tek adrese varmalı.

8. Eski sitenin adresleri ne olacak?

Yeni site eski sitenin yerine geçiyorsa, eski adreslerin her biri ya yeni karşılığına yönlendirilmeli ya da bilinçli olarak kapatılmalıdır. Eylül 2026’da bu sitenin Search Console’unda dizin dışı kalan 70 adres 404 veriyordu ve sınanan örnekleri alan adının önceki sitesinden kalan adreslerdi. Bir ders daha: yönlendirmeyi yalnız durum koduna bakarak denetlemek yetmez — bizim denetimimiz bir kez yanlış yere giden bir yönlendirmeyi «geçti» saydı; o günden beri her satırın varış adresi de sınanıyor.

1. Nasıl sınarsınız → teslimde eski adres listesini ve her birinin yeni karşılığını isteyin; birkaç eski adresi tarayıcıda açıp nereye vardığınıza bakın.

9. Arama motorları ve yapay zekâ sayfayı nasıl okuyacak?

Bir sayfanın insan okuru başlığı ve metni görür; makine okuru ise başlık etiketini, açıklamayı, sayfa hiyerarşisini ve yapılandırılmış veriyi okur. Bu katmanın hataları sessizdir: Search Console bu sitede bir kırıntı yolunda adı boş bir halka ve bir profil sayfasında saatsiz tarih buldu. İkisi de düzeltildi ve üretici artık adsız halkalı bir kırıntı yolunu derlemede durduruyor.

1. Nasıl sınarsınız → yayından sonra sitenin Search Console’a eklenip eklenmediğini ve erişimin firmanızda olup olmadığını sorun.

10. Metinleri kim yazıyor ve ne kadar derin?

Görünüşü tamamlanmış ama içi boş bir site arama motoru için de ziyaretçi için de zayıftır. 22 Ağustos 2026’da bu sitenin 13 sayfası «tarandı, şu anda dizine eklenmedi» durumundaydı; teşhis ince içerikti — o gün 58 sayfanın hiçbiri 800 kelimeyi geçmiyordu. Metinleri kimin yazacağı teklifte açık değilse, çoğu zaman kimse yazmaz.

1. Nasıl sınarsınız → teklifte metin, görsel ve çeviri için «kim hazırlar» satırı var mı?

11. Yasal sayfalar ve kişisel veri hazır mı?

Formu olan her site kişisel veri toplar; çerez kullanan her site bunu anlatmak durumundadır. Hangi metinlerin gerektiği ve resmî kaynakları web sitesinde olması gerekenler rehberinde. Buradaki bilgiler hukuki görüş değildir; güncel şartı resmî kaynaktan doğrulayın.

1. Nasıl sınarsınız → gizlilik metninde yazanla sitenin gerçekte yaptığını karşılaştırın: metin «çerez kullanılır» diyorsa hangileri, metin «kullanılmaz» diyorsa tarayıcıda gerçekten yok mu?

12. Teslimden sonra bakım kimde?

Alan adı yenilemesi, güvenlik sertifikası, yazılım güncellemeleri, yedek ve ölçüm: bunların her biri bir sorumluluk satırıdır. Satırın karşısında bir isim yoksa, sorun ilk ortaya çıktığında da kimse yoktur.

1. Nasıl sınarsınız → bakım kalemlerinin her biri için «kim, ne sıklıkla, nasıl haber verir» sorusunun yazılı cevabını isteyin.

Bu liste teklif aşamasında nasıl kullanılır?

On iki maddeyi bir kontrol listesi gibi değil, bir soru listesi gibi kullanın. Her maddenin cevabı teklifte yazılıysa iyi bir başlangıç; yazılı değilse sormak için doğru zaman imzadan öncesidir. Teklif metninin kendisini okumak için teklifte sorulması gereken on soru ayrı yazıldı; maliyetin hangi kalemlerden oluştuğu ise web sitesi fiyatını ne belirler rehberinde.

Sitenin bölümlerinin ne iş gördüğünü görmek isterseniz kurumsal web sitesi nasıl olmalı rehberi ana sayfadan yasal sayfalara kadar her bölümü hem insan hem makine okuru için ele alıyor.

İyi bir teslim, sağlayıcı ortadan kalktığında da yaşayabilen teslimdir.