Web tasarım teklifi nasıl okunur: sorulması gereken 10 soru.
Bir web tasarım teklifini okurken bakılacak yer toplam tutar değil, tutarın neyi kapsadığıdır: kaynak kodun ve alan adının kime ait olacağı, hız ve erişilebilirlik ölçütlerinin yazılı olup olmadığı ve teslim günü elinize tam olarak ne geçeceği. Bu soruların cevabı teklifte yazılı değilse, imzadan önce sorulmalıdır.
Teklifler genellikle iki sayfada özetlenir: bir kapsam paragrafı, bir tutar, bir takvim. Asıl önemli olanlar ise çoğu zaman o iki sayfada yoktur, çünkü yazılmadıklarında kimseyi bağlamazlar. Aşağıdaki on soru, bir teklifin sessiz kalan yerlerini bulmak için. Hepsi teknik bilgi gerektirmeden sorulabilir ve cevapları yazılı istenebilir.
Kurumsal web tasarım tekliflerimizi bu soruların cevabını içerecek şekilde yazıyoruz; ama sorular kime sorulursa sorulsun geçerli. Tutarın hangi kalemlerden oluştuğunu anlamak için önce web sitesi fiyatını ne belirler rehberine bakabilirsiniz.
1. Kaynak kod ve içerik teslimde kime geçiyor?
Teklifte «site teslim edilir» yazması yetmez; teslim edilenin ne olduğu yazmalıdır. Kodun tamamı, metin ve görsel dosyaları, siteyi yeniden üretmeye yetecek kurulum notları ve varsa ölçüm araçları. Cevap «sitenin kendisi bizde kalır, siz kullanım hakkı alırsınız» ise bu bir abonelik modelidir; meşrudur ama bilerek seçilmelidir.
2. Alan adı kimin adına kaydedilecek?
Yeni bir alan adı alınacaksa kayıt sahibi firmanız olmalıdır. Sağlayıcı teknik yönetimi üstlenebilir; sahiplik başkasında kalırsa, ilişki bittiğinde en zor geri alınan varlık alan adı olur. Aynı soru sitenin e-posta adresleri için de geçerlidir: alan adı kimdeyse, o alan adındaki e-posta kutuları da fiilen ondadır.
3. Barındırma ve hizmet hesapları kimin adına açılacak?
Barındırma, e-posta gönderim servisi, form servisi, harita ya da analitik: sitenin dayandığı her dış hesap bir satırdır. Hesaplar sağlayıcının adına açılıyorsa, devir anında hangi hesabın nasıl aktarılacağı teklifte yazılı olmalıdır.
4. Hız ölçütü sayıyla ve ölçüm yöntemiyle yazılı mı?
«Hızlı ve optimize» bir ölçüt değildir. Ölçüt bir sayı, bir araç ve bir koşuldur. Koşulun neden önemli olduğunu kendi sitemizde gördük: aynı sayfa Lighthouse’un varsayılan ayarında 87, gerçek Chrome yapılandırmasında 98 puan aldı — farkın sebebi aracın bir tarayıcı özelliğini kapatmasıydı. Bu yüzden bizim sözleşmemizde laboratuvar puanı değil, gerçek kullanıcıda ölçülen değer bağlayıcıdır: en büyük içerik boyaması (LCP) 0,8 saniyenin altında, düzen kayması 0. 23 Eylül 2026’da ölçülen en kötü gerçek kullanıcı LCP’si 420 milisaniyeydi.
5. Erişilebilirlik hangi seviyede ve nasıl sınanacak?
Teklifte bir seviye (WCAG 2.2 A ya da AA) ve bir sınama yöntemi yazılı olmalıdır. Otomatik araç tek başına yetmez; klavyeyle gezinme, ekran okuyucu ve kontrast kontrolü de gerekir — sınırları otomatik denetimin sınırları rehberinde. Bu sitede her sürüm yayından önce otomatik erişilebilirlik denetiminden ve 1608 testlik bir süitten geçer; nasıl kurulduğu ölçmeden «oldu» deme yazısında.
6. Kapsamda kaç şablon, kaç dil ve hangi sayfalar var?
Kapsam bir sayfa listesiyle yazılmalıdır: hangi sayfa şablonları tasarlanacak, kaç dilde yayın yapılacak, hangi formlar ve entegrasyonlar kurulacak. Listede olmayan bir iş, teslimden sonra ek iş olarak geri döner. Çok dilli bir sitede dil sürümlerinin birbirine nasıl bağlanacağı da kapsamın parçasıdır, yalnız çeviri değil.
Kapsam listesinin bir de «kapsam dışı» satırı olmalıdır. Hangi işlerin bu teklife girmediğini — örneğin çeviri, fotoğraf çekimi, dış sistem entegrasyonu, yayın sonrası içerik girişi — açıkça yazan bir teklif, teslimden sonra çıkacak tartışmaların çoğunu baştan önler.
7. Metinleri, görselleri ve çeviriyi kim hazırlıyor?
İçeriği kimin hazırlayacağı teklifte açık değilse, çoğu zaman yayın günü yaklaştığında aceleyle ve ince yazılır. Metin, fotoğraf, ikon, çeviri ve bunların onay akışı için ayrı ayrı «kim» satırı isteyin. İçerik sizden gelecekse, takvimde içeriğin teslim tarihi de yazılı olmalıdır; içerik gecikirse yayın tarihinin nasıl kayacağı da.
8. Eski sitenin adresleri için yönlendirme planı var mı?
Yeni site eski bir sitenin yerine geçiyorsa, eski adreslerin listesi çıkarılmalı ve her biri yeni karşılığına kalıcı olarak yönlendirilmelidir. Teslimde bu listenin sınanmış hâlini isteyin — ve sınamanın varış adresine baktığından emin olun. Bizim kendi denetimimiz bir kez yalnız durum koduna bakıp yanlış yere giden bir yönlendirmeyi «geçti» saydı; o günden beri her satırın varışı da sınanıyor.
9. Arama görünürlüğü için ne vaat ediliyor?
Google’ın kendi rehberi açık: kimse Google’da bir numaralı sırayı garanti edemez. Teklifte sıralama garantisi, «ilk sayfaya çıkarma» sözü ya da Google ile özel bir ilişki iddiası varsa, bu bir uyarı işaretidir. Yazılı olması gereken şey sonuç değil, yapılacak iştir: başlık ve açıklamalar, yapılandırılmış veri, site haritası, Search Console kurulumu, eski adreslerin taşınması.
10. Teslim günü ve sonrasında ne var?
Teslimin bir kabul sınaması olmalıdır: dördüncü ve beşinci sorudaki ölçütler teslim gününde ölçülür ve rapor size verilir. Sonrası için de satırlar gerekir: hata düzeltme süresi, yazılım güncellemeleri, alan adı ve sertifika yenilemesi, yedek ve içerik değişikliklerinin nasıl yapılacağı.
Kabul sınaması bir formalite değildir; teslimin sizin ölçütünüzle yapıldığının tek kanıtıdır. Test adresinde sizin de bakabileceğiniz birkaç şey var: siteyi telefonunuzda açıp formu doldurun, yalnız Tab tuşuyla gezinin, birkaç eski adresi açıp nereye vardığına bakın. Bu üç kontrol, ölçüm raporunun yanında sizin kendi gözleminizdir.
İki teklif nasıl yan yana konur?
On sorunun cevabını her teklif için ayrı bir sütuna yazın. Boş kalan hücreler, iki teklif arasındaki farkın nereden geldiğini gösterir; çoğu zaman fark tutarda değil, bu hücrelerdedir. Sağlayıcıya boş hücreleri sormak da nazik ve yerinde bir istektir: iyi bir teklif bu soruların cevabını zaten bilir, yalnız yazmamış olabilir.
Teklifte hangi cümleler dikkat ister?
- «Sıralama garantisi» ya da «ilk sayfa sözü» → hiçbir sağlayıcı bunu garanti edemez.
- «Kaynak kod teslim edilmez» → site başka bir ekibe devredilemez.
- «Alan adı firmamız adına kaydedilir» → sahiplik sizde değildir.
- «Hızlı, mobil uyumlu, SEO uyumlu» ama sayı yok → kabul ölçütü yoktur.
- «İçerik müşteri tarafından sağlanır» ama takvimde içerik yok → yayın günü boş sayfa riski.
Bu cümlelerden biri teklifte geçiyorsa teklif kötü demek değildir; sorulması gereken bir soru var demektir. On sorunun daha geniş çerçevesi web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gerekenler rehberinde; yasal sayfaların neyi içermesi gerektiği web sitesinde olması gerekenler rehberinde.
Teklifte yazılmayan her şey, teslimden sonra pazarlık konusudur.