x-default nedir.
x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir.
Üç dilli bir site düşünün: Türkçe, İngilizce ve Almanca. Fransızca konuşan bir kullanıcı arama yaptığında hangi sürüm gösterilmeli? Küme bu soruya cevap vermiyor çünkü Fransızca kümede yok. x-default tam olarak bu boşluğu dolduruyor.
Değer bir dil değil bir rol bildiriyor: «hiçbiri eşleşmezse bunu göster». Dolayısıyla kümedeki sayfalardan birine işaret ediyor ve o sayfa, kendi dil bildirimini de ayrıca taşımaya devam ediyor.
Hangi sayfa seçilmeli
Seçim bir strateji kararı ve üç yaygın yaklaşım var.
- En geniş erişimli dil — genelde İngilizce. Uluslararası kitlede en yüksek anlaşılma olasılığı.
- Ana pazar dili — sitenin asıl kitlesinin dili. Yerel odaklı işlerde mantıklı.
- Dil seçim sayfası — kullanıcıya seçtiren ayrı bir sayfa. Büyük çok uluslu sitelerde yaygın.
Üçüncü seçenek teorik olarak en nötr ama pratikte bir sürtünme katmanı ekliyor: kullanıcı aradığı içeriğe değil bir seçim ekranına düşüyor. Küçük ve orta ölçekli sitelerde genelde doğru tercih ilk iki seçenekten biri.
Bu sitede x-default Türkçe köke işaret ediyor. Gerekçe pazar kararı: hedef kitle Türkiye merkezli, ve İngilizce sürüm ikincil bir kanal. Karar bir varsayılan değil, bilinçli bir tercih.
Zorunlu mu
Hayır, x-default isteğe bağlı. Olmadığında arama motoru kendi kararını veriyor ve genelde makul bir seçim yapıyor. Ama «genelde makul» ile «sizin seçtiğiniz» arasında bir fark var ve o fark, kümede olmayan dilleri konuşan her kullanıcıyı ilgilendiriyor.
Bir de pratik fayda: x-default bildirmek, kümeyi tanımlarken hangi sayfanın merkez olduğunu netleştiriyor. Ekip içinde «hangisi asıl sürüm» tartışması bir kez bu değerle çözülüyor.
Bu sitede her sayfa dört bağ taşıyor — üç dil ve x-default — ve doğrulama süiti dördünün de yerinde olduğunu her koşumda ölçüyor. Sitemap'te de aynı bağ tekrarlanıyor.
Yaygın yanlış anlamalar
Bu değer basit ama üç noktada sık yanlış anlaşılıyor ve üçü de kümeyi bozabiliyor.
Birincisi: x-default bir dil değil bir rol. Dolayısıyla ona işaret eden sayfa, kendi dil bildirimini de AYRICA taşımaya devam ediyor. Bir sayfa hem «Türkçe sürüm» hem «varsayılan» olabiliyor ve iki bağ birden yazılıyor.
İkincisi: birden fazla x-default olamaz. Küme başına tek bir varsayılan var; iki farklı sayfaya varsayılan demek çelişki üretiyor ve bildirim geçersiz sayılıyor.
Üçüncüsü: x-default bir yönlendirme talimatı değil. Arama motoruna hangi sayfayı göstereceğini söylüyor; kullanıcının tarayıcısına hiçbir şey söylemiyor. Otomatik yönlendirme kurmak için bir gerekçe değil — aksine, doğru kurulmuş bir x-default otomatik yönlendirme ihtiyacını ortadan kaldırıyor.
- Bir dil değil bir rol — işaret edilen sayfa kendi dilini de bildirir.
- Küme başına tek — iki varsayılan çelişki üretir.
- Yönlendirme talimatı değil — yalnız arama motoruna hitap eder.
- İsteğe bağlı — olmadığında motor kendi kararını verir.
- Dil seçim sayfası olabilir — ama sürtünme ekler; küçük sitelerde genelde gereksiz.
Üçüncü maddenin pratik değeri büyük: doğru bir x-default, «kullanıcıyı doğru dile göndermeliyiz» kaygısının teknik cevabı. Arama motoru zaten uygun sürümü gösteriyor; tarayıcıda ayrıca yönlendirme kurmak hem gereksiz hem zararlı.
Küme büyüdükçe
İki üç dilli bir sitede x-default seçimi kolay. Küme büyüdükçe — beş, yedi, on dil — soru daha çetin hâle geliyor çünkü hiçbir dil açık bir varsayılan adayı olmuyor.
Bu ölçekte iki yaklaşım öne çıkıyor. Birincisi hâlâ en geniş erişimli dili seçmek — genelde İngilizce — ve kabullenmek ki bu, o dili bilmeyen bir kullanıcı için ideal değil ama en az kötü.
İkincisi bir dil seçim sayfası kurmak: kullanıcı hangi dili istediğini kendisi söylüyor. Sürtünme ekliyor ama on dilli bir sitede o sürtünme, yanlış dile düşmekten daha az rahatsız edici olabiliyor.
Bu stüdyonun yönettiği iki B2B sitesi yedişer dilde ve ikisinde de aynı ilke geçerli: küme eksiksiz, yoksa hiç. x-default kararı da o çerçevede veriliyor — bir sayfa yedi dilde varsa yedisi de birbirini bildiriyor ve varsayılan tek.
Ve bir ölçek notu: dil sayısı arttıkça her sayfanın taşıdığı bağ sayısı da artıyor. Yedi dilli bir sitede her sayfa sekiz bağ taşıyor ve sitemap'te bu, URL başına sekiz alternatif satırı demek. Dosya hızla büyüyor ve elle yönetilemez hâle geliyor — üretici zorunluluk oluyor.
Son bir pratik not: x-default kararı bir kez verilip belgelenmeli. Ekip içinde «hangisi asıl sürüm» tartışması bu değerle çözülüyor ve gerekçesi yazılı değilse bir yıl sonra yeniden açılıyor. Kararın kendisi kadar gerekçesi de kayda geçirilmeli — özellikle seçilen dilin neden seçildiği.
Bir uygulama detayı: x-default bildirimi hem sayfa düzeyinde hem sitemap'te tekrarlanmalı. İki yerde bildirmek gereksiz görünüyor ama bir güvence sağlıyor — sayfa düzeyindeki bir hata harita tarafından telafi edilebiliyor.
Bu sitede her sayfa kendi bağ kümesini taşıyor ve sitemap'te aynı küme tekrarlanıyor. Üç dilde var olan 57 URL dört bağ alıyor, yalnız Türkçe olan 113 URL iki bağ — toplam 454 alternatif satırı. x-default ikisinde de var: tek sürümlü sayfada bile «başka eşleşme yoksa burası» demek gerekiyor.
Ve bir doğrulama notu: x-default'un doğru sayfaya işaret ettiği elle kontrol edilmeli. Otomatik araçlar bildirimin VARLIĞINI kontrol ediyor, DOĞRU sayfayı gösterip göstermediğini değil. O, bir strateji kararı ve yalnız insan doğrulayabiliyor.
Kapanışta bir hatırlatma: bu değer küçük bir ayrıntı gibi görünüyor ve öyle — ama küçük olması gereksiz olduğu anlamına gelmiyor. Kümede olmayan her dili konuşan her kullanıcıyı ilgilendiriyor ve maliyeti tek bir satır.
Son bir uygulama notu: bu bildirim sayfa düzeyinde ve sitemap'te birlikte yapıldığında bir güvence oluşuyor — birindeki hata diğeri tarafından telafi edilebiliyor. Bu sitede ikisi de aynı rota haritasından üretiliyor, dolayısıyla ayrışamıyorlar.