murattunalı.
MURATTUNALI. / JOURNAL — DEFTER · İLK GÜNDEN AKTİF SCHEMA: BLOG + PERSON · RSS · LLMS.TXT

Journal.

GEO çağında görünürlük üzerine kısa, kanıtlı yazılar.

Her iddianın arkasında bir ölçüm var; yöntem her yazıda yazılı.

Bu sayfanın iki okuru var: insan ve model. Gördüğün katman insana yazıldı; altında modelin okuduğu ikinci bir katman duruyor. İmleci gezdir — merceğin altında sayfa, kendini makineye anlattığı gibi görünür. Ya da anahtarı çek, katmanı bütün sayfaya yay.

sürükle ya da tıkla — sayfa iki katmanıyla yer değiştirir · kısayol: M
14 KAYIT 03 DİL SON BUILD 2026-10-04 İSTANBUL --:--:--

01 — KAYITLAR (14)

İKİ OKUR — İNSAN + MODEL
İkisi aynı doğruyu anlatmak zorunda; ayrıştıkları anda biri yalan söylüyor demektir.

Tasarım bir teknik karardır.

— SÖZLEŞME · MADDE 07

02 — SÖZLEŞME

Bu sayfada listelenen yazıların hepsi aynı sözleşmeyle yazıldı.
01

Bu defter ne için

Journal bir blog değil, bir çalışma defteri. Yazılar bir konuyu tanıtmak için değil, bu depoda gerçekten alınmış bir kararı ve o kararın ölçümünü kaydetmek için yazılıyor. Bu yüzden çoğu yazı bir sayıyla açılıyor ve o sayının nasıl elde edildiğini anlatarak devam ediyor.

Fark pratikte şurada görünür: bir yazı yanlışlandığında düzeltiliyor ve düzeltmenin kendisi kayda geçiyor. Örneğin doğrulama süitinin test sayısını anlatan yazı, süite her yeni test eklendiğinde bayatlıyor — ve bunu fark eden insan değil bir test. Süit, yayımlanmış HTML’deki sayıyı kendi gerçek toplamıyla karşılaştırıyor; ayrıştıkları anda kırmızı yanıyor ve yazıyı güncellemek zorunlu hâle geliyor.

02

Rehberlerden farkı

Sitede iki ayrı içerik ailesi var ve karıştırılmamaları için sınırları belirgin. Journal yazıları bu projede olan biteni anlatır: ne denendi, ne ölçüldü, ne reddedildi. Rehberler ise bir konuyu baştan sona öğretir ve tek bir projeye bağlı değildir.

Ayrım kodla korunuyor. Her rehber ve sözlük maddesi bir kümeye bağlı ve doğrulama süiti aynı terimin iki farklı sayfada tanımlanmasına izin vermiyor — kendi kendini yiyen içerik böyle engelleniyor. Rehber tarafına erişilebilirlik, yanıt motoru optimizasyonu, performans ve çok dilli mimari direklerinden girilebilir.

03

Nasıl yazılıyor

Her yazının ilk cümlesi bağlamsız doğru olmak zorunda. Sebebi yanıt motorlarıdır: alıntılanan birim sayfa değil paragraftır ve bir paragraf, öncesini okumadan anlaşılamıyorsa alıntılanamaz. «Yukarıda anlattığımız gibi» ile başlayan bir giriş bu yüzden doğrulama süitinde kırmızı verir.

İkinci kural kaynak göstermek. Bir iddia birincil kaynağa bağlanabiliyorsa bağlanır — W3C, Google Search Central, web.dev, MDN. Bağlanamıyorsa ya ölçümle desteklenir ya da yazılmaz. Sayfa altındaki kaynak şeridi süs atıf değil: her yazının en az iki farklı otorite alan adına bağlanması bir test olarak duruyor. Alıntılanabilirliğin nasıl kurulduğu ayrıca anlatıldı.

04

Düzeltme politikası

Yanlış çıkan bir yazı silinmiyor, düzeltiliyor ve düzeltmenin kendisi kayda geçiyor. Sebep basit: silinen bir hata öğrenilmez, düzeltilen bir hata öğrenilir. Bu deponun karar defterinde reddedilen yaklaşımlar da yazılı ve çoğu zaman en yararlı kısım orası — bir şeyin neden yapılmadığını bilmek, ne yapıldığını bilmek kadar işe yarıyor.

Sayıların bayatlaması ayrı bir konu. Bir yazı «bugün şu kadar» dediğinde o cümle yarın yanlış olabilir. Bu yüzden iki kural var: sitenin kendisi hakkındaki bir sayı ya bugünkü ölçümle eşleşmeli, ya da cümle tarihlenmiş olmalı. İkisini de sağlamayan bir cümle doğrulama süitinde kırmızı veriyor ve bu kural bir kez gerçekten iş gördü — on üç cümle tek bir yayında birden bayatladı.

05

Ne yazılmıyor

Burada haber yazılmıyor, sektör yorumu yazılmıyor ve yapay zekâya yazdırılmış doldurma metin yazılmıyor. Bir konu hakkında söylenecek yeni bir şey yoksa yazı yazılmıyor; bir kaynağın söylediğini tekrar etmek yerine kaynağa bağlanılıyor.

Yazı sıklığı da bir hedef değil. Düzenli yayın takvimi, söylenecek şey biriktiğinde iyi çalışır; biriktirmeden yayın yapmaya zorlarsa içeriği inceltir. İnce içeriğin ölçülebilir bir bedeli var: arama motoru sayfayı tarayıp dizine almamayı seçebiliyor ve bu bir tarama hatası değil kalite hükmü. İddianın nasıl kanıtlandığı ayrı yazıldı.

06

Yazının ölçüsü

Bir yazının uzunluğu hedef değil sonuçtur. Yine de bir taban var: bu sitede rehber sayfaları en az sekiz yüz kelime taşımak zorunda ve bu bir üslup tercihi değil ölçülmüş bir eşik. Sebebi arama konsolunun kendi hükmüydü — ince sayfalar taranıp dizine alınmıyordu ve aynı gün yapılan iç ölçüm elli sekiz sayfanın sıfırının bu eşiği geçtiğini söylüyordu.

Eşik kodla korunuyor: sekiz yüz kelimenin altındaki bir rehber yayına giremiyor, sözlük maddesi ise üç yüz ile altı yüz arasında kalmak zorunda. İkinci sınır da gerekli çünkü uzunluk tek başına kalite değildir; bir terimi altı yüz kelimeyle tanımlamak, tanımı bulmayı zorlaştırır.

07

İki okur

Her yazı iki okur için kuruluyor: insan ve model. Görünen katman insana hitap ediyor — başlık hiyerarşisi, okunabilir satır uzunluğu, gövde kontrastı. Yapı katmanı makineye hitap ediyor — makale işaretlemesi, gezinme izi, yayın tarihi ve yazar bilgisi. İkisi aynı doğruyu anlatmak zorunda; ayrıştıkları anda biri yalan söylüyor demektir.

Bu yüzden yapılandırılmış veriye yalnız görünen içerik yazılıyor. Sayfada olmayan bir sık sorulan soruyu işaretlemek ya da yazılmamış bir yazarı bildirmek kısa vadede işe yarıyor gibi görünür, uzun vadede güven kaybettirir. Semantik işaretlemenin ne olduğu ve varlık kavramı ayrı anlatıldı.

Defterin tamamı bu ilkeye bağlı: yazılan her sayının nereden geldiği, hangi tarihte ölçüldüğü ve nasıl tekrar edilebileceği belli. Bu sayfada listelenen yazıların hepsi aynı sözleşmeyle yazıldı.

08

Nasıl takip edilir

Defterin her dili için ayrı bir RSS beslemesi var ve besleme adresi sayfa altındaki bağlardan ulaşılabilir. Yeni bir yazı yayımlandığında beslemeye, site haritasına ve model tarayıcılarının okuduğu llms.txt dosyasına aynı anda giriyor — üçü de aynı listeden üretildiği için ayrışamıyorlar.

Yeni bir yazı yayımlandığında beslemeye, site haritasına ve model tarayıcılarının okuduğu llms.txt dosyasına aynı anda giriyor — üçü de aynı listeden üretildiği için ayrışamıyorlar.