Erişilebilirlik ve SEO.
Erişilebilirlik ve arama motoru optimizasyonu farklı hedeflere sahiptir ama büyük ölçüde aynı teknik kalemlerden beslenir — çünkü ikisi de sayfayı göremeyen bir okuyucu için yazılır.
Bu iki alan genelde ayrı ekipler tarafından, ayrı zamanlarda ve ayrı bütçelerle ele alınır. Oysa aralarındaki örtüşme yapısaldır: ekran okuyucu da, arama motoru tarayıcısı da, yanıt motoru modeli de sayfayı GÖRMEZ. Üçü de aynı kaynaktan, işaretlemeden okur.
Bir baştan söylemek gerekir: burada erişilebilirliğin doğrudan bir sıralama sinyali olduğu iddia edilmiyor. Google erişilebilirliği böyle ilan etmiş değildir ve öyleymiş gibi yazmak uydurma olurdu. İddia daha dar ve daha savunulabilir: erişilebilirlik için yapılan işlerin çoğu, aynı anda arama motorunun ve yanıt motorunun okuduğu sinyalleri güçlendirir.
Örtüşen kalemler
Aşağıdaki liste, her iki alanda da aynı çözümü isteyen kalemleri gösteriyor. Her satırda tek bir iş yapılır ve iki fayda alınır.
- Başlık hiyerarşisi — ekran okuyucu için içindekiler tablosu; arama motoru için belge yapısı; yanıt motoru için pasaj sınırı. Üç okuyucu da aynı yapıyı okur.
- Alternatif metin — ekran okuyucu için görselin karşılığı; görsel arama için tek metin sinyali; yanıt motoru için görsel içeriğin okunabilir hâli.
- Anlamlı bağlantı metni — bağlantı listesinde bağlamsız anlaşılır olması gerekir; aynı metin arama motoruna hedef sayfanın ne hakkında olduğunu söyler.
- Semantik HTML — yardımcı teknolojiye rol bildirir; tarayıcıya içerik türü bildirir; ana içeriğin nerede başladığını ikisine birden söyler.
- Sayfa başlığı — ekran okuyucunun okuduğu ilk şey; arama sonucunda görünen ilk şey.
- Sayfa dili — ekran okuyucunun doğru telaffuz etmesi için; arama motorunun doğru dilde eşleştirmesi için.
- Metin olarak içerik — görsele gömülü metin ne ekran okuyucu ne tarayıcı tarafından okunur.
- Performans — yavaş sayfa herkes için engeldir; Core Web Vitals ayrıca ölçülen bir kalemdir.
Listenin uzunluğu, iki alanın ne kadar iç içe olduğunu gösteriyor. Bir sitede erişilebilirlik çalışması yapan ekip, farkında olmadan sekiz SEO kaleminde birden ilerlemiş olur; tersi de doğrudur.
Yanıt motorları örtüşmeyi derinleştiriyor
Arama, bağlantı listesi sunmaktan sentezlenmiş yanıt üretmeye kaydıkça, işaretlemenin değeri arttı. Bir model bir sayfadan pasaj alıntılarken, o pasajın nerede başlayıp nerede bittiğini belge yapısından çıkarır. Başlık altında toplanmış, kendi içinde tam bir bölüm alıntılanabilir; başlıksız bir metin denizi alıntılanamaz.
Bu, erişilebilirlik için zaten yapılan işin doğrudan karşılığıdır. Ekran okuyucu kullanıcısının başlıktan başlığa atlayabilmesi için gereken yapı, modelin pasaj sınırını bulabilmesi için gereken yapıyla aynıdır. Bir tanesi için düzenlenen belge, diğeri için de düzenlenmiş olur.
Aynı şey alternatif metin için de geçerli ve etkisi daha da doğrudan: bir modelin sayfadaki görselin ne anlattığını bilmesinin başka yolu yoktur. Görselin taşıdığı bilgi alternatif metinde yoksa, o bilgi model için sayfada hiç yoktur.
Ekran okuyucu, arama motoru ve dil modeli aynı şeyi okur: işaretlemeyi.
Örtüşmeyen kısımlar
İki alanın aynı olduğunu iddia etmek de yanlış olur. Ayrıştıkları yerler var ve onları bilmek, birini yaparken diğerini yaptığını sanmayı önler.
- Yalnız erişilebilirlik — odak görünürlüğü, klavye sözleşmeleri, dokunma hedefi boyutu, hareket azaltma, metin dışı kontrast. Hiçbiri arama motorunu ilgilendirmez.
- Yalnız SEO — kanonik adres, hreflang kümesi, sitemap, dış bağlantı profili, arama talebine göre başlık yazımı. Hiçbiri erişilebilirliği etkilemez.
- Çatışabilecek tek yer — arama için yazılmış aşırı uzun başlıklar ve anahtar kelime yığılması, dinleyen kullanıcı için yorucudur. Çözüm ikisini ayırmaktır: SERP başlığı ile sayfa başlığı aynı olmak zorunda değildir.
Son madde bu sitede uyguladığımız bir ayrımdır: arama sonucunda görünen başlık ile sayfadaki H1 ayrı kaynaklardan gelir. Sayfadaki başlığı okuyucu için yazıyor ve kısa tutuyoruz; arama başlığını talebe göre yazıyoruz. İkisini birbirine feda etmek gerekmiyor.
Pratik sonuç
Bu örtüşmenin en somut faydası bütçe tarafındadır. Erişilebilirlik çalışması, kurum içinde çoğu zaman bir uyum kalemi olarak sunulur ve uyum kalemleri bütçede en son sıradadır. Aynı iş, «aynı anda arama görünürlüğünü de güçlendiriyor» diye sunulduğunda çok daha kolay onay alır.
Bu sunuşun arkasında gerçek bir çift fayda var. Başlık hiyerarşisini düzeltmek gerçekten hem ekran okuyucu kullanıcısına hem yanıt motoruna yarar. Alternatif metin yazmak gerçekten hem görme engelli kullanıcıya hem görsel aramaya yarar. Semantik HTML gerçekten üç okuyucunun üçüne birden yarar.
Ve tersten bakıldığında: SEO çalışması yapan bir ekip, erişilebilirlik kalemlerini ücretsiz kazanç olarak görebilir. Belge yapısını düzeltmek için harcanan gün, aynı zamanda bir erişilebilirlik denetiminin en zor kısmını kapatır. İki iş listesini birleştirmek, ikisini ayrı yapmaktan hem ucuz hem tutarlıdır.
Ortak temel: makine-okunurluk
İki alanın örtüşmesinin kökeninde tek bir kavram var: makine-okunurluk. Bir sayfanın anlamının, görsel sunumundan bağımsız olarak işaretlemeden çıkarılabilmesi. Ekran okuyucu bunu yardımcı teknoloji olarak yapar, tarayıcı dizinleme için yapar, dil modeli sentez için yapar — ama üçü de aynı kaynağa bakar.
Bu, iki alanı da aynı disiplinin iki yüzü hâline getiriyor. Görselle taşınan ve metinle taşınmayan her bilgi, üç okuyucu için birden kaybolur. CSS ile kurulan ve HTML’de karşılığı olmayan her yapı, üçü için birden görünmezdir. Tersi de doğrudur: işaretlemeye yazılan her doğru sinyal üç okuyucuya birden gider.
Pratik sonuç, bir denetim listesi yerine tek bir sorunun sorulabilmesidir: bu sayfayı yalnızca kaynağını okuyarak anlayabilir miyim? Cevap evetse hem erişilebilirlik hem arama tarafında sağlam bir zemin var demektir. Hayırsa, ikisinde birden boşluk var.
Yapılandırılmış veri: yalnız makinenin okuduğu katman
Örtüşmenin bir istisnası, yapılandırılmış veridir. Sayfaya gömülen ve hiçbir piksel değiştirmeyen bu katman, tamamen makineler, yani arama motoru ve yanıt motoru için yazılır. Ekran okuyucu onu okumaz, dolayısıyla doğrudan bir erişilebilirlik kalemi değildir.
Ama dolaylı bir bağ vardır ve gözden kaçar: yapılandırılmış veri, sayfanın içeriğiyle TUTARLI olmak zorundadır. Şemada yazan ama ekranda olmayan bir bilgi, hem arama motoru kurallarının ihlalidir hem de sayfanın kendisiyle çelişir. Doğru uygulama, şemanın ekranda zaten duran bilgiyi makine diline çevirmesidir.
Bu ilkeyi bu sitede uyguluyoruz: hizmet sayfalarındaki sık sorulan sorular hem şemada hem EKRANDA duruyor. Yalnız şemada duran bir soru, yanıt motoru için de kullanıcı için de yarımdır — biri onu alıntılar, diğeri sayfada bulamaz.
Şemada olan ekranda da olmalı; olmayan bir şeyi makineye söylemek, iki okuyucudan birine yalan söylemektir.
Sitenizin bu ölçütleri karşılayıp karşılamadığını bilmek isterseniz web erişilebilirlik denetimi her şablonu WCAG 2.2’ye göre madde madde ölçer, sorunları kaynağında düzeltir ve sonucu belgeler.
Nasıl kullanılır Kontrast ölçer