Web Erişilebilirlik Denetimi.

Erişilebilirlik eklentisi neden çözüm değil

Sayfanın üstüne yüklenen bir düzeltme betiği (overlay) kaynak kodu değiştirmez: yanlış başlık hiyerarsisi, etiketsiz form alanı ve klavyeyle ulaşılamayan menü olduğu yerde kalır. Betik her ziyarette ek JavaScript yükler ve ekran okuyucu kullananların kendi araçlarıyla çakışabilir — erişilebilirlik uzmanlarının ortak bildirisi bu yüzden overlay’e karşı. Kalıcı çözüm, sorunun doğduğu şablonda düzeltmektir.

Otomatik tarama işin bir kısmı

Otomatik araçlar kontrast ya da eksik alternatif metin gibi makinenin karar verebildiği sorunları bulur; bir alternatif metnin doğru olup olmadığını ya da odak sırasının mantıklı olup olmadığını bulamaz. Otomatik denetimin sınırları denetimin yöntemini belirler: tarama başlangıçtır, elle sınama sonuç.

Erişilebilirlik bir teslim kalemi

Bu sitenin her sürümü yayından önce otomatik erişilebilirlik denetiminden ve 1561 testlik bir süitten geçer; odak halkası, dokunma hedefi ve kontrast o süitte ayrı ayrı nöbet tutar. Teslim edilen sitede de aynı mantık kurulur: erişilebilirlik bir kez yapılıp bırakılan bir iş değil, her güncellemede yeniden ölçülen bir sözleşmedir.

Erişilebilirlik ve arama aynı yapıyı okur

Anlamlı başlık yapısı, alternatif metin ve metniyle okunan bağlantılar hem ekran okuyucunun hem arama motorunun hem de bir yanıt motorunun okuduğu yapıdır. Erişilebilir bir sayfa makine için de daha okunaklıdır — bu sitenin yöntemindeki «iki okur» ilkesinin kendisi.

WCAG 2.2 AA denetimi

Denetimin ölçütü WCAG 2.2. Hedef seviye AA: Avrupa’daki düzenlemelerin teknik referansı ve çoğu ihale şartnamesinin istediği seviye bu. AA hedeflenince genelgenin istediği A seviyesi de karşılanmış olur; farkın ayrıntısı A, AA ve AAA rehberinde.

Genelge kontrol listesi: 2025/10

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın kontrol listesi A seviyesini soru soru denetlenebilir hâle getirir. Rapor o listenin sırasıyla da verilir; böylece izleme sürecine giren kurum her soruya ekranıyla birlikte bir cevap sunabilir. Genelgenin ayrıntısı: Cumhurbaşkanlığı genelgesi ve kontrol listesi.

Avrupa Erişilebilirlik Yasası (EAA) hazırlığı

AB’deki tüketiciye internetten satış yapıyorsanız EAA şirketinizin nerede kurulu olduğundan bağımsız olarak sizi kapsayabilir. Denetim bu durumda Avrupa standardı EN 301 549’un web bölümüne göre yapılır ve hedef pazarın dilindeki sayfaları da içerir.

Erişilebilirlik beyanı

Beyan, sitenin hangi ölçütü karşıladığını, bilinen eksikleri ve geri bildirim yolunu açıkça yazar. Bir iddia değil, ölçümün özetidir; bu yüzden denetimden sonra yazılır, önce değil.

Aşağıdaki özet resmî metinlerden aktarılmıştır ve hukuki görüş değildir; kendi yükümlülüğünüz için bir hukukçuya danışın.

Türkiye: 2025/10 sayılı Cumhur­başkan­lığı Genelgesi

21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan genelge, web siteleri ve mobil uygulamaların Bakanlığın A seviyesi kontrol listesine ve WCAG 2.2’ye uygun hâle getirilmesini istiyor. Bir yıllık süre kamu kurum ve kuruluşlarına, üniversitelere, belediyelere ve belediye şirketlerine, bankalara, özel hastanelere, Millî Eğitim Bakanlığı izniyle açılan özel öğretim kurumlarına, yolcu taşıyan özel kuruluşlara, A Grubu seyahat acentelerine ve 200.000’den fazla abonesi olan elektronik haberleşme işletmecilerine verildi. 6563 sayılı Kanun kapsamında elektronik ticaret yapan hizmet sağlayıcılara verilen süre iki yıl.

İzleme, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın kurduğu komisyonlarla yapılıyor; erişilebilir bulunan kuruluşa iki yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanım hakkı veriliyor.

Avrupa Birliği: Avrupa Erişilebilirlik Yasası

2019/882 sayılı AB Direktifi 28 Haziran 2025’ten beri uygulanıyor. Kapsamı tüketiciye sunulan ürün ve hizmetler; internet üzerinden tüketiciyle sözleşme kurulan e-ticaret hizmetleri bunlardan biri. Belirleyici olan şirketin nerede kurulu olduğu değil, hizmetin AB’deki tüketiciye sunulup sunulmadığı. On kişiden az çalışanı ve en fazla iki milyon avro yıllık cirosu ya da bilanço toplamı olan mikro işletmeler hizmet yükümlülüğünden muaf. Almanya’daki karşılığı Barrierefreiheitsstärkungsgesetz (BFSG).

Kimi doğrudan kapsamıyor

Yalnız firmalara satış yapan bir üreticinin tanıtım sitesi bu iki düzenlemenin doğrudan kapsamında görünmüyor. Yine de erişilebilirlik ihalelerde, büyük alıcıların tedarikçi şartnamelerinde ve arama motorlarının okuduğu yapıda karşınıza çıkar: erişilebilirlik ve SEO.

İstanbul, TR — uzaktan çalışırız; gerekirse yerinde.