Erişilebilirlik logosu nedir, nasıl alınır.

Erişilebilirlik logosu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının izleme süreci tamamlanıp erişilebilir bulunan kurum ve kuruluşların web sitelerine ve mobil uygulamalarına iki yıl süreyle kullanım hakkı verdiği işarettir. Bir sitenin kendi kararıyla ekleyebileceği bir rozet değildir; hakkı Bakanlık verir, geçerliliğini de Bakanlığın sayfası doğrular.

Bu rehber logonun ne olduğunu, web sitesi için hangi yoldan verildiğini ve verildikten sonra nasıl kullanılacağını birincil kaynaklardan aktarır: 2025/10 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi ve Bakanlığın Erişilebilirlik Logosu Kullanım Kılavuzu. Burada yazanlar hukuki görüş değildir; güncel şartı resmî kaynaktan doğrulayın, kurumunuzun durumu için hukukçunuza danışın.

Erişilebilirlik logosu neyi gösterir?

Logo Türkiye’ye özgü bir tasarım değil. Bakanlığın kılavuzuna göre Birleşmiş Milletler Genel Kurul ve Konferans Yönetimi Dairesinin talebiyle BM Kamu Enformasyon Departmanının grafik tasarım birimi tarafından çizildi; Türkçe kılavuz da BM’nin logo rehberini esas alıyor. Çember içinde kolları açık bir insan figürü: kılavuz daireyi küresel erişimin, açık kolları herkesi kapsamanın, kafayı bilişsel düşünmenin, eller ve ayaklardaki dört mavi daireyi hareketliliğin simgesi olarak açıklıyor.

Logo başlangıçta erişilebilir binaları, açık alanları ve toplu taşıma araçlarını göstermek için kullanılıyordu; Valilikçe erişilebilirlik belgesi verilen yapıların sahipleri onu tabelada, broşürde ve web sayfasında kullanabiliyordu. Kılavuz 14 Nisan 2026’da değiştirildi ve logonun anlamına «ilgili mevzuat gereği kullanım hakkı verilen web siteleri ve mobil uygulamalar» eklendi. Yani web sitesi için logo, binalar için yıllardır işleyen düzenin dijital karşılığı.

Kılavuzun iki sınırı baştan bilinmeli. Logo kişisel ya da ticari finansal kazanç elde etmek amacıyla kullanılamaz. Ve logonun kullanılması, ticari bir şirketin ürün, hizmet ya da faaliyetlerinin Birleşmiş Milletlerce onaylandığı anlamına gelmez.

Web sitesi için erişilebilirlik logosu nasıl alınır?

Web siteleri ve mobil uygulamalar için yol, 21 Haziran 2025’te Resmî Gazete’de yayımlanan genelgede yazılı: izleme süreci tamamlanan ve erişilebilir olduğu tespit edilen kurum ve kuruluşların web sayfalarına veya mobil uygulamalarına Bakanlık iki yıl süreyle Erişilebilirlik Logosu kullanım hakkı verir. Logo bir başvuru formunun sonunda değil, bir izleme sürecinin sonunda gelir. O sürece giren kanıtı ölçerek hazırlamak web erişilebilirlik denetiminin işidir.

• Kapsam — genelgenin adıyla saydığı gruplardan birinde misiniz? Kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler, bankalar, özel hastaneler, özel öğretim kurumları, yolcu taşıyan özel kuruluşlar, A Grubu acenteler, büyük haberleşme işletmecileri ve e-ticaret yapan hizmet sağlayıcılar. Döküm ve süreler genelge rehberinde.
• İnceleme Komisyonu — izlenecek her kurum, kuruluş, üniversite ve tüzel kişi, kendi sitesini ve uygulamasını teknik olarak incelemek ve rapor hazırlamak üzere kendi bünyesinde bir komisyon kurar.
• Ölçüt — Bakanlığın «Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği Kontrol Listesi – A Seviyesi» ve WCAG 2.2. Listenin soruları her web sayfası ve her mobil ekran için ayrı yanıtlanır.
• İzleme — rapor Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı başkanlığındaki İzleme Komisyonuna sunulur; o yıl hangi sitelerin izleneceğini Bakanlığın İzleme Planı belirler, sonuç raporlarını Bakan duyurur.
• Hak — izleme sonunda erişilebilir bulunan site ya da uygulamaya Bakanlık iki yıllık kullanım hakkı verir.

Bu satırlar yazılırken, 23 Eylül 2026’da, Bakanlığın erişilebilirlik kaynakları sayfasında web siteleri için ayrı bir logo başvuru formu yer almıyordu; oradaki başvuru ve denetim formları bina, açık alan ve toplu taşıma içindi. Genelge komisyonların çalışma usul ve esaslarını Bakanlığın belirleyeceğini söylüyor. Bu yüzden süreci Bakanlığın kendi duyurularından izlemek, üçüncü kişilerin «logo başvurusu» anlatımlarından daha güvenilir.

Kontrol listesi kaç soru, hangi sürüm?

Logo kontrol listesinin üstünde duruyor, o yüzden listenin sürümü önemli. Bakanlığın 2026 tarihli listesi (V2.2.30.01) WCAG 2.2’nin A seviyesindeki 31 başarı kriterini dört prensip altında topluyor ve 126 soruya açıyor. Bakanlığın 2025’teki genelge duyurusu ise ilk sürüm için 122 soru diyordu. Sayı sürümle değişiyor; hazırlık yaparken hangi sürüme göre çalıştığınızı raporunuza yazın.

Listenin yanıt biçimi de bilinmeli: tek yıldızlı sorular sağlanması zorunlu koşulları sorar ve «Evet» koşulun sağlandığı anlamına gelir; çift yıldızlı sorular bulunmaması gereken durumları sorar ve orada «Evet» bir kusurdur. İki türü karıştırmak, raporda doğru görünen ama ters okunan cevaplar üretir.

Logo web sitesinde nasıl kullanılır?

Kılavuzun 14 Nisan 2026 tarihli eki web ve mobil kullanım için tek ama kritik bir kural koyuyor: logonun kullanım hakkının ve geçerliliğinin kontrol edilebilmesi için, logo görseline tıklandığında Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünün resmî sitesindeki ilgili doğrulama sayfasına yönlendirme yapılmalıdır. Yani sitedeki logo süs değil, doğrulanabilir bir bağlantıdır.

Görsel kurallar kılavuzun genel bölümünden gelir ve web için de geçerlidir:

• Bütün hâlinde — logonun öğeleri yeniden düzenlenmez, kaldırılmaz; logoya metin, başka öğe ya da dairesel bir arka plan rengi eklenmez.
• Renk — birincil kullanım beyaz zemin üzerinde renkli (koyu siyah ve mavi); ikincil kullanım tek renk siyah ya da siyah zemin üzerinde beyaz; üçüncül kullanım mavi zemin üzerinde beyaz. Kılavuzdaki renk kodları dışında renk kullanılmaz.
• Boyut — logo 6 mm’den küçük kullanılmaz; 10 mm’den küçük kullanılacaksa tek renk pozitif seçenek seçilir. Yükseklik genişlikle orantılı kalır.
• Boşluk — logonun çevresinde her zaman asgari boşluk bırakılır; başka bir logo çok yakınına konup sıkıştırılmaz.
• Zemin — renkli, koyu, desenli ya da fotoğraflı zeminde logo siyah ya da beyaz bir kare fonun içine alınır; görüntü üzerine saydam biçimde konmaz.
• Biçim — logo döndürülmez, çevrilmez; çizgi kalınlığı ve opaklığı değiştirilmez.

Web’e özgü bir ironi var: erişilebilirlik logosu sayfadaki bir görsel bağlantıdır, dolayısıyla kendisi de kontrol listesinden geçmek zorundadır. Bağlantının amacını söyleyen bir alternatif metin ister (listede BK 1 metinsel olmayan içerik ve BK 19 bağlantının maksadı); klavyeyle ulaşılabilir olmalı ve odaklandığında görünmelidir. Dokunmatik ekranda rahat vurulabilmesi için hedef boyutu da düşünülmeli; WCAG 2.2’nin 24×24 piksellik asgarisi AA seviyesinde, ayrıntısı dokunma hedefi rehberinde.

Logo ne kadar geçerli, ne zaman kaldırılır?

Genelge web siteleri için kullanım hakkını iki yıl süreyle veriyor. Kılavuz bina ve açık alan belgeleri için belgenin iptalinde logo kullanımının durdurulmasını istiyor; web tarafında ise sitedeki logonun Bakanlığın doğrulama sayfasına bağlanması, hakkın o an geçerli olup olmadığını herkesin kontrol edebilmesi içindir. Pratik sonuç: logo sitede kalıcı bir damga değil, süresi ve doğrulaması olan bir durumdur.

Logo iki yıl geçerli; site ise her sürümde değişiyor.

Logo, erişilebilirlik beyanı ve eklenti aynı şey mi?

Hayır, üçü farklı şeyler. Logo Bakanlığın izleme sonunda verdiği bir haktır. Erişilebilirlik beyanı sitenin kendi yazdığı bir açıklamadır: hangi standardı hedeflediği, neyi karşıladığı, bilinen eksikleri ve geri bildirim yolu. Genelge beyan istemiyor, ama izlemeye hazırlanan bir kurum için erişilebilirlik beyanı kanıt dosyasının okunur özetidir. Sayfaya eklenen bir erişilebilirlik eklentisinin düğmesi ise ikisinin de yerine geçmez; hak Bakanlıkça verilir, eklenti kurulumuyla gelmez.

İki yıl boyunca erişilebilir kalmak nasıl sağlanır?

Logoyu almak bir günün işi olabilir; iki yıl boyunca hak etmeye devam etmek bir düzen ister. Bu sitede o düzen şöyle kurulu: her sürüm yayından önce otomatik bir erişilebilirlik denetiminden (axe) ve 1608 testlik bir süitten geçer. Süitte odak halkasının 2 piksel kalınlığı, dokunma hedeflerinin en az 44 piksel olması ve AA kontrast eşikleri nöbetçidir: bir değişiklik bu değerlerden birini bozarsa süit kırmızı verir ve sürüm o hâliyle yayına alınmaz.

Otomatik katman her şeyi görmez; alternatif metnin doğruluğu ya da odak sırasının anlamlı olması insan yargısı ister (otomatik denetimin sınırları). Ama ölçülebilen her kararı bir teste bağlamak, iki yıl içindeki sürümlerde sessizce bozulan kısmı küçültür ve bir sonraki izlemeye kanıtı hazır getirir.

Bu rehberi yazarken ikinci bir ders tekrarlandı. Sitemizdeki genelge rehberinin ilk sürümü yayım tarihini ikincil bir siteden almıştı ve yanlış yazmıştı; tarih 2 Eylül 2026’da Resmî Gazete’nin kendisinden düzeltildi. Bu kez de Bakanlığın 2025 duyurusundaki soru sayısı ile 2026 tarihli listenin soru sayısı farklı çıktı. Logo, süreç ve süre hakkında bağlayıcı olan tek kaynak Bakanlığın ve Resmî Gazete’nin kendi metinleridir.