Sosyal uygunluk denetimleri sitede nasıl gösterilir: amfori BSCI, SMETA, WRAP.
Sosyal uygunluk denetimi sitede çoğu zaman bir sertifika olarak gösterilemez, çünkü en yaygın iki program, amfori BSCI ve Sedex’in SMETA’sı, sertifika değil. İkisinde de rapor gizli ve programın adı ile logosu izne bağlı. WRAP ise tesise yıllık bir belge veriyor. Sitede yazılabilecek olan, her programın kendi kuralının izin verdiği kadar.
Sosyal uygunluk denetimi bir belge mi?
Programına göre değişiyor. amfori BSCI’nin kendi yardım sayfası bunun bir sertifika olmadığını açıkça söylüyor; sonuç A’dan E’ye bir denetim derecesi. Sedex’e göre ne Sedex üyeliği ne de SMETA denetimi bir sertifika; sonuçta geçti ya da kaldı diye bir hüküm de yok. WRAP ise denetimi geçen tesise bir belge veriyor. Yani alıcının «sosyal uygunluk belgeniz var mı?» sorusunun dürüst cevabı çoğu zaman «bir denetim raporumuz var» oluyor.
Alıcı bu bilgiyi çoğu zaman satış görüşmesinden önce arıyor. Gartner’ın 2025 sonbaharında 646 B2B alıcıyla yaptığı ankette alıcıların %67’si temsilcisiz bir satın alma deneyimini tercih ediyor. Nielsen Norman Group’un daha eski (2006) gözlemi de aynı yönde: ziyaretçi firmayı önce sitesinden tartıyor. Sosyal uygunluk sorusu tedarikçi formlarının olağan bir bölümü; sitede cevabı yoksa soru bir e-postaya, e-posta bir gecikmeye dönüşüyor.
| Program | Sertifika mı? | Sonuç | Ad ve logo | Alıcı nasıl doğrular? |
|---|---|---|---|---|
| amfori BSCI | Hayır | A–E denetim derecesi; A ve B en geç iki yılda tam denetim, C, D, E 2–12 ay içinde takip | Önceden yazılı izne bağlı | Tam rapor gizli; yalnız amfori üyeleri ve denetlenen tedarikçi görür |
| SMETA (Sedex) | Hayır | Geçti/kaldı yok; güncel sürüm SMETA 7 (2024) | Sözleşme ya da yazılı onay olmadan sergilenemez | Rapor; alıcı tedarikçiden ister |
| WRAP | Evet: yıllık «Certification of Compliance» | Tesis başına; 1 Mart 2026’dan beri seviye yok | «Certified Facility» logosu yalnız belge geçerliyken | WRAP’in tesis haritası: WRAP kimliği, durum, geçerlilik |
Üç sosyal uygunluk programı sitede ne olarak durur
- 01amfori BSCI
- 02SMETA (Sedex)
- 03WRAP
- ASertifika mı
- BAd ve logo: izinle ya da koşulla
- CKamuya açık doğrulama yolu
amfori BSCI sonucu sitede nasıl yazılır?
Önce izinle. amfori’nin hüküm ve koşulları adın ve logonun kullanımını önceden yazılı izne bağlıyor. Üyelerin tedarikçilerine koşullu bir lisans verebildiği biliniyor, ama bu lisansın koşulları kamuya açık değil; o yüzden burada kural varmış gibi bir kalıp önermiyoruz. Yapılacak iş: sizi denetleten amfori üyesi müşterinizden lisansı ve koşullarını yazılı olarak isteyin, sitede yazacağınız cümleyi o koşullara göre kurun.
İzin alınmış olsa bile iki şey değişmez. Birincisi, sonuç bir sertifika değil; «BSCI sertifikalı» ya da «BSCI belgeli» yazılmaz. İkincisi, derece süreli: A ve B derecesinde tam denetim en geç iki yılda yenileniyor, C, D ve E derecesinde takip denetimi 2 ile 12 ay içinde geliyor. Sitede bir derece yazılıyorsa denetim tarihiyle birlikte yazılır ve yeni denetimde güncellenir.
SMETA denetimi nasıl anılır?
Bir denetim olarak, belge olarak değil. Sedex, «SMETA certification» satanların kendisine bildirilmesini istiyor; yani sitede «SMETA sertifikalı» yazmak programın sahibinin açıkça yanlış saydığı bir ifade. Sedex’in hüküm ve koşullarına göre «Sedex» ve «SMETA» markaları sözleşme ya da yazılı onay olmadan sergilenemez. Logo boyutu ve yerleşimiyle ilgili ayrıntılı kurallar Sedex’in üyelere verdiği malzemede; o malzemeyi açmadığımız için burada yazmıyoruz.
Güncel sürüm SMETA 7 (2024). Sitede bir denetimden söz edilecekse hangi sürümle ve hangi tarihte yapıldığı yazılır; sonuç bir not ya da derece gibi sunulmaz, çünkü programda böyle bir sonuç yok.
WRAP belgesi nedir, nasıl gösterilir?
WRAP, denetimi geçen tesise yıllık bir «Certification of Compliance» veriyor. 1 Mart 2026’dan beri iki yıllık Platinum belge verilmiyor ve Gold ile Platinum seviyeleri kalktı; mevcut Platinum belgeler kendi bitiş tarihlerine kadar geçerli. Belge firmaya değil tesise veriliyor: iki tesisi olan bir üreticinin her tesisi ayrı belge alır ve sitede hangi tesisin belgeli olduğu yazılır.
Logo kuralı tarihe bağlı: «Certified Facility» logosu yalnız belge geçerliyken web sitesinde, kartvizitte ve sosyal medyada kullanılabiliyor; üründe kullanılan ifade «Made in a Certified Facility». Belge yenilenmezse logo siteden aynı gün kalkmalı. 2026’dan önceki bir seviye adını («WRAP Gold») sitede yeni bir belgeymiş gibi yazmak da artık eskimiş bir bilgi.
Fason üretimde aynı kural tersinden işler: belge tesise verildiği için fasoncunuzun tesisindeki WRAP belgesi sizin belgeniz değildir. Sitede fason tesisin belgesinden söz edilecekse kimin tesisi olduğu açıkça yazılır.
«Sertifikalı» kelimesi neden riskli?
Çünkü programların ikisinde sertifika yok ve firmalar arası satışta yanlış bir belge iddiası Türk Ticaret Kanunu’nun haksız rekabet hükmüne giriyor: kendi işi hakkında gerçeğe aykırı ya da yanıltıcı beyan. Sedex’in «SMETA certification» satanları bildirmeyi istemesi, programın sahibinin de bu ifadeyi bir sorun olarak gördüğünü gösteriyor. Daha geniş liste kurumsal sitede olmaması gerekenler rehberinde.
- Yanlış: «BSCI sertifikamız var.» Doğrusu: denetimin adı, tarihi ve (izin varsa) derecesi.
- Yanlış: «SMETA sertifikalı tesis.» Doğrusu: «SMETA 7 denetimi, tarih.»
- Yanlış: «WRAP Gold sertifikalı.» Doğrusu: geçerli yıllık belge, hangi tesis için ve ne zamana kadar.
Alıcı denetim sonucunu nasıl doğrular?
WRAP’te kamuya açık bir yol var: WRAP’in tesis haritasında tesisin WRAP kimliği, durumu ve geçerlilik tarihi görünüyor. amfori BSCI’de tam rapor gizli; yalnız amfori üyeleri ve denetlenen tedarikçi görüyor, yani üye olmayan bir alıcı raporu sizden ister. SMETA’da da sonuç bir rapor; alıcı onu sizden ister. Bu yüzden sitede doğrulama yolunu açıkça yazmak işe yarar: WRAP için kimlik numarası, öteki ikisi için «rapor talep üzerine paylaşılır» cümlesi ve iletişim yolu.
Denetim bilgisi sitede nerede durur?
Belge kaydının yanında ama ayrı bir başlık altında: «Sertifikalar» değil «Denetimler». İki listeyi ayırmak, alıcının neyin belge neyin rapor olduğunu ilk bakışta görmesini sağlıyor ve «sertifika» kelimesinin denetimlere taşmasını önlüyor. Her denetim satırı aynı alanları taşır:
- Programın adı ve sürümü (izin gerekiyorsa izin alındıktan sonra)
- Denetlenen tesis ve adresi
- Denetim tarihi ve bir sonraki denetimin beklenen dönemi
- Sonucun biçimi: derece, rapor ya da belge
- Doğrulama yolu: kimlik numarası ya da «rapor talep üzerine» ve iletişim
Bu satırlar alıcının tedarikçi formunda zaten sorduğu sorulara karşılık geliyor; formun hangi bölümünün sitede cevaplanabileceği tedarikçi değerlendirme formu rehberinde.
Nasıl sınarsınız: sitenizde «sertifika», «belge», «certified» geçen her yeri arayın ve her birinin yanına programın adını yazın. Program amfori BSCI ya da SMETA ise o kelime oradan çıkar. WRAP ise belgenin bitiş tarihine bakın.
Programların kuralları değişebiliyor; WRAP’in 2026 değişikliği bunun örneği. Buradaki bilgiler hukuki görüş değildir; sitede yazacağınız ifadeyi programın güncel metninden ve gerekiyorsa bir hukukçuyla doğrulayın.
Sitenizdeki denetim ve belge ifadelerini program program gözden geçirelim; hangisinin kalacağını, hangisinin değişeceğini yazalım.
Belgelerinizi alıcının doğrulayabileceği bir kayıt olarak gösteren bir site için B2B web sitesi belge sayfasını, ürün kapsamını ve teklif yolunu birlikte kurar ve ölçer.
SIK SORULAN SORULAR
BSCI sertifikası diye bir şey var mı?
Hayır. amfori BSCI bir denetim programı; sonucu A’dan E’ye bir derece ve tam rapor gizli. Sitede «BSCI sertifikası» yazılmaz.
SMETA raporumu sitede yayımlayabilir miyim?
Sedex’in markaları sözleşme ya da yazılı onay olmadan sergilenemiyor. Raporu yayımlamadan önce denetim düzenini ve Sedex’in onayını sorun; çoğu durumda doğru yol «rapor talep üzerine paylaşılır» demek.
WRAP belgem bitti; site ne olacak?
«Certified Facility» logosu yalnız belge geçerliyken kullanılabiliyor. Belge yenilenene kadar logo ve belge iddiası siteden kalkar.