T
Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru
TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim
Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim
TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans
TTFB (Time to First Byte) nedir?
TTFB, tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir.
Bir Core Web Vitals metriği değil ama üçünü de doğrudan etkiliyor: sunucu yanıt vermeden tarayıcı hiçbir şey yapamıyor. Bu yüzden performans çalışmasının tabanı burası.
Google iyi bir hedef olarak 800 milisaniyenin altını işaret ediyor. Bu sitenin canlı ölçümü 0,302 saniye; yönetilen üç projede de değer 300 milisaniyenin altında.
Süre bir zincir: yönlendirme, alan adı çözümlemesi, bağlantı kurulumu, istek gönderimi, sunucu işi ve yanıt gönderimi. Her halkanın ayrı tedavisi var.
En çok gözden kaçan halka yönlendirme. İki atlamalı bir zincir süreyi kolayca ikiye katlıyor; yönlendirme mümkün olan en erken katmanda ve tek atlamada yapılmalı.
Sunucu işini sıfıra indirmenin en kesin yolu, sayfayı istek anında üretmemek. Önceden üretilmiş bir dosyayı göndermek, veritabanı sorgusundan büyüklük mertebesinde ucuz ve kenar sunucularda sınırsız önbelleklenebiliyor.
Önbellek katmanları süreyi düşüren en güçlü araç: tarayıcı önbelleği, kenar sunucular ve sunucunun kendi önbelleği. Statik sitelerde üçüncü katman gereksiz çünkü sayfa zaten üretilmiş hâlde duruyor.
Protokol sürümü de doğrudan etkiliyor: modern protokoller el sıkışma turlarını azaltıyor ve tek bağlantı üzerinden çoklu istek yapmaya izin veriyor. Bu, klasik «dosyaları birleştir» tavsiyesini de kısmen geçersiz kıldı.
Ölçüm yaparken coğrafya önemli: sunucuya yakın bir noktadan yapılan ölçüm, uzaktaki kullanıcıların yaşadığını göstermiyor. Anlamlı bir tablo için birden fazla bölgeden ölçüm gerekiyor.
- Yönlendirme zincirini tek atlamaya indirin — her atlama tam bir gidiş dönüş.
- Statik dosya sunun — sunucu işini sıfıra indirmenin en kesin yolu.
- Kenar önbelleği kullanın — sunucuyu kullanıcıya yaklaştırın.
- Modern protokolü doğrulayın — el sıkışma turlarını azaltır.
- Birden fazla bölgeden ölçün — tek noktadan ölçüm yanıltır.
Bu sitede canlı ölçüm 0,302 saniye ve yönettiğimiz üç projede de değer 300 milisaniyenin altında. Bu rakamlar barındırma ve mimari kararımızdan geliyor; ayrıca bir optimizasyon çalışması yapmadık.
Bu süre kullanıcının gördüğü hiçbir şeye karşılık gelmiyor; ekran hâlâ boş. Ama sonraki her şey onun üstüne biniyor, dolayısıyla buradaki her yüz milisaniye doğrudan LCP’ye ekleniyor.
Nasıl ölçülür?
Üç yol var ve üçü farklı şey söylüyor. Tarayıcının geliştirici araçları tek bir yüklemeyi, komut satırı sunucunun ham yanıtını, saha verisi ise gerçek kullanıcıların yaşadığını gösteriyor. Kararı saha verisine göre verin; diğer ikisi sebebi bulmaya yarar.
- Chrome DevTools → Network → istek → Timing → «Waiting for server response»
- curl -o /dev/null -s -w '%{time_starttransfer}\n' https://
www.ornek.com / - PageSpeed Insights → saha verisi → Time to First Byte (75. yüzdelik)
Eşikler web.dev’de tanımlı: 800 milisaniye ve altı iyi, 1.800 milisaniyenin üstü zayıf, aradaki aralık iyileştirme gerektiriyor. Değer ziyaretlerin yüzde 75’inde bu sınırın altında kalmalı.
Sık yapılan hatalar
- Tek ölçümle karar vermek — ilk istek önbellek ısınmadan gelir ve tekrarında belirgin biçimde düşebilir; birkaç ölçümün ortancasına bakın.
- Yalnız sunucuya yakın bir noktadan ölçmek — İstanbul’daki bir sunucu İstanbul’dan hızlı, Frankfurt’tan başka görünür.
- Yönlendirmeyi hesaba katmamak — http’den https’e ya da www’siz adresten www’li adrese her atlama süreye eklenir; kullanıcının yazdığı adresle ölçün.
Sitenizin hızını ölçüp kök nedeni kaynağında düzeltmemizi isterseniz site hızı optimizasyonu gerçek kullanıcı verisiyle başlar ve LCP, INP ve CLS için bütçeli bir teslim yapar.
Performans
U
URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi
Ü
Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik
V
Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru
W
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik
X
x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik
Y
Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru
Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik
Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans
Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik
Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik
Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi