murattunalı.
Okuma

S

Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans

Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek

Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik

Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim

Sıkıştırma nedir?

Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır.

HTML, CSS ve JavaScript metin dosyalarıdır ve metin çok iyi sıkışıyor — tipik olarak boyutun dörtte birine kadar. Bu, hiçbir kod değişikliği gerektirmeyen ve tüm metin kaynaklarını birden etkileyen en ucuz performans kazancı.

İki yaygın algoritma var: biri eski ve evrensel desteğe sahip, diğeri daha yeni ve genelde yüzde on ile yirmi arası daha iyi sıkıştırıyor. Sunucu, tarayıcının desteklediği en iyi algoritmayı seçiyor.

Ölçülen etkisi bu sitede net: ana stil dosyası kaynak hâlinde 67.400 bayt, sıkıştırılmış hâlde 12.415 bayt. Vendor kütüphaneleri 148.307 bayttan 55.733 bayta iniyor. Yani gönderilen veri, kaynağın yaklaşık üçte biri.

  1. Metin kaynakları — HTML, CSS, JavaScript, SVG, JSON. Hepsi sıkışır.
  2. Zaten sıkıştırılmış olanlar — görseller, video, yazı tipi dosyaları. Tekrar sıkıştırmak kazanç vermez.
  3. Küçük dosyalar — birkaç yüz bayttan küçük dosyalarda ek yük kazancı geçebilir.
  4. Statik önceden sıkıştırma — dosya yayın anında sıkıştırılıp saklanabilir; istek anında işlem yapılmaz.

Dördüncü madde statik siteler için ideal: sıkıştırma bir kez yayın anında yapılıyor ve her istekte tekrar edilmiyor. Hem en yüksek sıkıştırma seviyesi kullanılabiliyor hem de sunucu maliyeti sıfır kalıyor.

Ve bir kontrol notu: sıkıştırmanın açık olduğu varsayılmamalı, ölçülmeli. Özel sunucu yapılandırmalarında kapalı kaldığı durumlar sık görülüyor ve etkisi tüm metin kaynaklarında.

Sıkıştırma ile küçültme (minification) farklı şeyler ve ikisi birlikte kullanılıyor. Küçültme, kaynağın kendisinden gereksiz karakterleri çıkarıyor — boşluk, yorum, uzun değişken adları. Sıkıştırma ise çıkan sonucu ayrıca kodluyor.

İkisinin sırası önemli: önce küçültme, sonra sıkıştırma. Küçültülmüş bir dosya daha az tekrar içerdiği için sıkıştırma oranı biraz düşüyor ama nihai boyut yine de en küçük çıkıyor.

Bu sitede stil dosyasının küçültmesini bilerek MUHAFAZAKÂR tuttuk: yalnız yorumları, satır başı girintilerini ve boş satırları sıyırdık; seçicinin ya da değerin içine hiç dokunmadık. Agresif sıyırma yalnız 747 bayt daha kazandırıyordu ve torun-pseudo desenlerini bozma riski taşıyordu; kazancı ve riski ölçüp karşılaştırdık.

Kazancın nerede görüneceğini dosyanın boyutu kadar sırası da belirliyor: hangi kaynağın ilk boyamayı beklettiği kritik render yolu üzerinde okunuyor.

Sitenizin hızını ölçüp kök nedeni kaynağında düzeltmemizi isterseniz site hızı optimizasyonu gerçek kullanıcı verisiyle başlar ve LCP, INP ve CLS için bütçeli bir teslim yapar.

Performans

Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek

Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi

Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim

T

Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru

TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim

Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim

TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans

U

URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi

Ü

Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik

V

Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru

W

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik

X

x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik

Y

Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru

Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik

Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans

Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik

Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik

Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi

KAYNAKLAR