K
Kanonik adres, aynı ya da çok benzer içeriğe birden fazla adresten erişilebildiğinde hangisinin asıl sayfa olduğunu bildiren işaretlemedir. Çok dillilik
Kritik render yolu, tarayıcının bir sayfayı ekrana çizebilmek için tamamlaması gereken minimum adımlar dizisidir. Performans
Kritik render yolu nedir?
Kritik render yolu, tarayıcının bir sayfayı ekrana çizebilmek için tamamlaması gereken minimum adımlar dizisidir.
Tarayıcı bir sayfayı boyamadan önce iki ağaç kurmak zorunda: belgenin yapısı ve o yapıya uygulanacak stiller. İkisi birleştirilip düzen hesaplanıyor, sonra boyama yapılıyor. Zincirdeki her adım bir öncekini bekliyor.
Bu yüzden stil dosyaları tanım gereği render engelleyici: stil eksikse tarayıcı boyamıyor, çünkü boyadığı şey bir sonraki anda tamamen değişebilir ve kullanıcı stilsiz bir içerik parlaması görürdü.
Betikler farklı bir sebeple engelleyici: klasik bir betik etiketi belge ayrıştırmasını durduruyor çünkü betik belgeyi değiştirebilir. Ertelenmiş ve eşzamansız betikler bu durdurmayı yapmıyor.
- Belge ayrıştırma — HTML okunur, yapı kurulur.
- Stil ayrıştırma — CSS okunur, kurallar kurulur. Engelleyici.
- Düzen hesabı — her öğenin nerede duracağı hesaplanır.
- Boyama — pikseller çizilir.
- Katman birleştirme — katmanlar ekranda birleştirilir.
Yolu kısaltmak iki yolla oluyor: engelleyici kaynak sayısını azaltmak ve o kaynakların boyutunu düşürmek. Bu sitede stili tek dosyada topladık; dosya gzip sonrası 12,4 kilobayt; betikler ertelenmiş ve harici kaynak yok.
Zincirin sonundaki iki adım — boyama ve katman birleştirme — dönüşüm ve opaklık animasyonlarının neden ucuz olduğunu açıklıyor: o iki özellik düzen hesabını hiç tetiklemiyor ve genelde ekran kartı katmanında işleniyor.
Yolu kısaltmanın pratik adımları sırayla: stil dosyası sayısını bire indirmek, dosyayı sıkıştırmak ve kullanılmayan kuralları çıkarmak, betikleri ertelenmiş ya da eşzamansız yapmak, ve harici alan adına yapılan istekleri kaldırmak. Dördü de yapılandırma düzeyinde çözülüyor ve hiçbiri kod değişikliği gerektirmiyor.
Kritik CSS tekniği bu yolun daha agresif bir kısaltması: ilk görünen alanı boyamak için gereken kurallar ayrılıp doğrudan sayfaya gömülüyor. Güçlü ama bakım maliyeti var — tasarım değiştikçe yeniden üretilmesi gerekiyor ve unutulduğunda sonuç hiç uygulanmamasından kötü oluyor.
Yolun uzunluğunu ölçmenin en pratik yolu, tarayıcı performans panelinde ilk boyama anına kadar inen kaynakları saymaktır: o listedeki her stil dosyası ve her senkron betik, yolun bir halkası ve bir bekleme noktası.
Ve bir tasarım çıkarımı: yolun uzunluğu tasarım aşamasında belirleniyor. Kaç yazı tipi ailesi kullanılacağı, hero alanında ne olacağı ve kaç harici servis çağrılacağı — üçü de zincire halka ekliyor ve sonradan kolayca çıkarılamıyor.
Sitenizin hızını ölçüp kök nedeni kaynağında düzeltmemizi isterseniz site hızı optimizasyonu gerçek kullanıcı verisiyle başlar ve LCP, INP ve CLS için bütçeli bir teslim yapar.
Performans
L
LCP (Largest Contentful Paint), bir sayfanın görünür alandaki en büyük içerik öğesinin boyanma süresidir ve Google 2,5 saniyenin altını iyi sayar. Performans
llms.txt, bir sitenin kök dizinine konan ve dil modellerine sitenin ne olduğunu ve en önemli sayfalarının nerede olduğunu Markdown biçiminde özetleyen isteğe bağlı bir dosyadır. Yanıt motoru
M
Marka bahsi, bir markanın adının bağlantı verilmeden anılmasıdır ve yanıt motorları döneminde bağlantıdan bağımsız bir görünürlük sinyalidir. Yanıt motoru
Metin genişlemesi, aynı içeriğin farklı dillerde farklı uzunlukta olması ve düzenin buna göre esnemek zorunda kalmasıdır. Çok dillilik
Mobil öncelikli dizine ekleme (Mobile-first indexing), Google’ın bir sayfayı dizine eklerken ve sıralarken sayfanın telefon tarayıcısına gösterilen sürümünü esas almasıdır. Sertifikalı üretim
N
noindex, bir sayfanın arama motoru dizinine alınmamasını isteyen ve sayfanın içindeki robots meta etiketiyle ya da sunucunun X-Robots-Tag yanıt başlığıyla verilen bir komuttur. Google’da görünmek
O
Odak tuzağı, klavye odağının bir bölgeye girip bir daha çıkamaması durumudur ve WCAG’in A seviyesinde açıkça yasaklanmıştır. Erişilebilirlik
Ö
Önbellek başlığı, bir kaynağın ne kadar süre saklanabileceğini ve nasıl doğrulanacağını tarayıcıya bildiren sunucu yanıt başlığıdır. Performans
R
Renk körlüğü, belirli renkleri birbirinden ayırt edememe durumudur ve dünya nüfusunun kayda değer bir bölümünü, özellikle erkekleri etkiler. Erişilebilirlik
S
Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans
Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek
Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik
Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim
Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır. Performans
Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek
Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi
Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim
T
Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru
TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim
Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim
TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans
U
URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi
Ü
Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik
V
Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru
W
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik
X
x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik
Y
Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru
Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik
Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans
Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik
Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik
Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi