murattunalı.
Okuma

O

Odak tuzağı nedir?

Odak tuzağı, klavye odağının bir bölgeye girip bir daha çıkamaması durumudur ve WCAG’in A seviyesinde açıkça yasaklanmıştır.

Tuzak, klavye kullanıcısı için sayfayı kullanılamaz hâle getiren en sert kusurdur. Kullanıcı Tab ile ilerler, bir katmana ya da gömülü bir bileşene girer ve oradan çıkamaz; Tab basmaya devam eder ama odak aynı birkaç öğe arasında döner durur. Geriye kalan tek çare sayfayı yenilemektir — yani o ana kadar yapılan her şeyi kaybetmek.

WCAG 2.1.2 «Odak Tuzağı Yok» ölçütü bunu doğrudan yasaklar ve A seviyesindedir. Yani tuzak, taban seviyede bir ihlaldir — kapsamı dar tutulmuş bir uygunluk beyanı bile onu tolere edemez.

En sık kaynağı, katman ve iletişim kutusu uygulamalarıdır. İyi bir modal, odağı içinde tutmak İSTER — arkadaki içeriğe Tab ile geçilmemesi doğru davranıştır. Ama bu tutma, kapatma yolu bırakmadan yapıldığında tuzağa dönüşür.

  • Doğru: odak katman içinde döner, Escape katmanı kapatır, kapanınca odak açan öğeye geri gider.
  • Yanlış: odak katman içinde döner ve Escape hiçbir şey yapmaz.
  • Yanlış: kapatma düğmesi var ama Tab sırasında ona hiç gelinmiyor.
  • Yanlış: gömülü üçüncü taraf içeriği odağı yutuyor ve geri vermiyor.

Son madde en zor olanıdır çünkü kontrol sizde değildir. Gömülü bir video oynatıcı, harita ya da ödeme çerçevesi odağı içine alıp bırakmayabilir. Bu durumda çözüm, gömülü içeriğin öncesine ve sonrasına atlama bağlantıları koymak ya da içeriği yalnız kullanıcı isteğiyle yüklemektir.

Test yöntemi tektir ve on saniye sürer: her katmanı açın, Tab’a arka arkaya basın, ve çıkabildiğinizden emin olun. Escape’i de deneyin. Çıkamıyorsanız kusur bulundu demektir.

Tuzağın bir de yumuşak biçimi vardır ve daha sık görülür: odak teknik olarak çıkabilir ama çıkış yolu o kadar uzundur ki pratikte kullanılamaz. Elli öğelik bir katmandan çıkmak için elli kez Tab’lamak gerekiyorsa, kullanıcı çıkabilir ama çıkmaz.

Bu yüzden iyi bir katman yalnız kaçış yolu bırakmakla kalmaz, kaçışı KISA tutar: Escape her zaman çalışır, kapatma düğmesi odak sırasının başında ya da sonunda erişilebilir bir yerde durur.

Son bir ayrım: odağı bir bölgede TUTMAK ile TUZAĞA DÜŞÜRMEK aynı şey değildir. Modal bir iletişim kutusunda odağın içeride dönmesi doğru davranıştır ve erişilebilirlik açısından istenen şeydir. Tuzak, kullanıcının kendi isteğiyle çıkamamasıdır — kapsam ile kaçış yolu birbirinden ayrı meselelerdir.

Sitenizin bu ölçütleri karşılayıp karşılamadığını bilmek isterseniz web erişilebilirlik denetimi her şablonu WCAG 2.2’ye göre madde madde ölçer, sorunları kaynağında düzeltir ve sonucu belgeler.

Erişilebilirlik

Ö

Önbellek başlığı, bir kaynağın ne kadar süre saklanabileceğini ve nasıl doğrulanacağını tarayıcıya bildiren sunucu yanıt başlığıdır. Performans

R

Renk körlüğü, belirli renkleri birbirinden ayırt edememe durumudur ve dünya nüfusunun kayda değer bir bölümünü, özellikle erkekleri etkiler. Erişilebilirlik

S

Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans

Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek

Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik

Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim

Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır. Performans

Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek

Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi

Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim

T

Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru

TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim

Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim

TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans

U

URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi

Ü

Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik

V

Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru

W

WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik

X

x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik

Y

Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru

Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik

Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans

Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik

Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik

Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi

KAYNAKLAR