G
GEO (Generative Engine Optimization), bir sitenin üretken yapay zeka sistemlerinin ürettiği yanıtlarda kaynak olarak seçilme olasılığını artırma çalışmasıdır. Yanıt motoru
GEO nedir?
GEO, bir sitenin üretken yapay zeka sistemlerinin ürettiği yanıtlarda kaynak olarak seçilme olasılığını artırma çalışmasıdır.
Terim, arama motorlarının bağlantı listesi sunmaktan sentezlenmiş yanıt üretmeye kaymasıyla dolaşıma girdi. Klasik optimizasyonun hedefi sıralanmaktı; GEO’nun hedefi, üretilen yanıtın içinde anılmaktır. İkisi aynı dizinden beslenir ama seçim mantıkları farklıdır.
En önemli çerçeve şu: GEO, SEO’nun üzerine binen bir katmandır ve onun yerini almaz. Google’ın kendi rehberliği de bu yönde — üretken özelliklerde görünmek için ayrı bir teknik, özel bir işaretleme ya da kayıt yöntemi yoktur. Dizine girmeyen bir sayfa hiçbir yanıt motorunda görünemez.
Farkın merkezinde birim değişikliği var. Klasik sıralamada yarışan bir sayfadır ve bütünü değerlendirilir; yanıt motorunda yarışan bir PASAJDIR. Model bir soruya cevap üretirken sayfanın tamamını değil, o soruyu tek başına cevaplayan bölümü alır.
- Erişim — tarayıcı girebiliyor mu? robots.txt, sunucu yanıtı, JavaScript bağımlılığı.
- Okunabilirlik — başlık yapısı ve pasaj sınırları.
- Anlaşılabilirlik — yapılandırılmış veri ve varlık bağları.
- Güvenilirlik — yazar, tarih, kaynak, doğrulanabilirlik.
- Dışarıdan doğrulanma — başka kaynaklarda anılmak.
Beşinci kalem tamamen site dışında yaşar ve en çok ihmal edilenidir: modeller birden fazla bağımsız kaynağın hemfikir olduğu bilgiyi tercih ediyor. Site içi mükemmelliğin bir tavanı var ve o tavanın üstüne çıkmak, site dışında da var olmayı gerektiriyor.
Terimin kendisi geçici olabilir ve muhtemelen olacak. Google’ın ifadesi de bu yönde: üretken özellikler için ayrı bir disiplin yok, SEO’nun kendisi genişliyor. Birkaç yıl içinde GEO büyük olasılıkla ayrı bir başlık olmaktan çıkıp SEO’nun içinde erimiş olacak — tıpkı bir zamanlar ayrı bir uzmanlık sayılan mobil optimizasyonun bugün sıradan bir gereklilik olması gibi.
Ad değişebilir; kalıcı olan iş: taranabilir, okunabilir, anlaşılabilir ve güvenilir bir site. Bunlar yirmi yıl önce de doğruydu; değişen tek şey bedeli ve getirisi.
- Erişim — yapay zeka tarayıcıları siteye girebiliyor mu? robots.txt izni, sunucu yanıtı, sunucudan gelen içerik.
- Okunabilirlik — başlık hiyerarşisi pasaj sınırlarını çiziyor mu? Model neyin nerede bittiğini buradan anlar.
- Anlaşılabilirlik — yapılandırılmış veri ve varlık bağları kurulu mu?
- Güvenilirlik — yazar kim, tarih ne, iddialar neye dayanıyor?
- Dışarıdan doğrulanma — başka kaynaklarda anılıyor musunuz?
Bu beş kalem sırayla ele alınmalıdır çünkü her biri bir öncekine yaslanır. Dizine girmeyen bir sayfa için şema yazmak, kapalı bir dükkânın vitrinini düzenlemeye benzer.
Bu sıranın son halkası makine okunur işaretlemedir ve o katman pratikte JSON-LD ile kurulur.
Markanızın ChatGPT, Google AI Overviews ve Perplexity’de nasıl anıldığını ölçmemizi isterseniz GEO danışmanlığı hangi soruda, hangi motorda kaynak gösterildiğinizi kaydeder ve önkoşulları kurar.
Yanıt motoru
Global ACI (Global Accreditation Cooperation Inc.), akreditasyon kurumlarının uluslararası karşılıklı tanıma düzenini yürüten ve 1 Ocak 2026’da faaliyetini durduran IAF’nin yerini alan kuruluştur. Sertifikalı üretim
H
hreflang, bir sayfanın farklı dil ve bölge sürümlerini arama motorlarına bildiren işaretlemedir. Çok dillilik
I
IndexNow, bir sayfanın değiştiğini arama motorlarına anında bildiren açık bir protokoldür. Yanıt motoru
INP (Interaction to Next Paint), bir kullanıcı etkileşiminden sonra sayfanın görsel yanıt vermesine kadar geçen süredir ve Google 200 milisaniyenin altını iyi sayar. Performans
ISO/IEC 17025, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışması için şartları koyan ve laboratuvar akreditasyonunun dayandığı uluslararası standarttır. Sertifikalı üretim
İ
İşlem sertifikası (Transaction Certificate (TC)), Textile Exchange standartlarında teslim edilen belirli bir malın belgeli olduğunu gösteren, belgelendirme kuruluşunun düzenlediği belgedir. Sertifikalı üretim
J
JSON-LD (JavaScript Object Notation for Linked Data), bir sayfanın anlamını makinelerin okuyabileceği biçimde bildiren ve sayfanın görünümünü hiç değiştirmeyen yapılandırılmış veri biçimidir. Yanıt motoru
K
Kanonik adres, aynı ya da çok benzer içeriğe birden fazla adresten erişilebildiğinde hangisinin asıl sayfa olduğunu bildiren işaretlemedir. Çok dillilik
Kritik render yolu, tarayıcının bir sayfayı ekrana çizebilmek için tamamlaması gereken minimum adımlar dizisidir. Performans
L
LCP (Largest Contentful Paint), bir sayfanın görünür alandaki en büyük içerik öğesinin boyanma süresidir ve Google 2,5 saniyenin altını iyi sayar. Performans
llms.txt, bir sitenin kök dizinine konan ve dil modellerine sitenin ne olduğunu ve en önemli sayfalarının nerede olduğunu Markdown biçiminde özetleyen isteğe bağlı bir dosyadır. Yanıt motoru
M
Marka bahsi, bir markanın adının bağlantı verilmeden anılmasıdır ve yanıt motorları döneminde bağlantıdan bağımsız bir görünürlük sinyalidir. Yanıt motoru
Metin genişlemesi, aynı içeriğin farklı dillerde farklı uzunlukta olması ve düzenin buna göre esnemek zorunda kalmasıdır. Çok dillilik
Mobil öncelikli dizine ekleme (Mobile-first indexing), Google’ın bir sayfayı dizine eklerken ve sıralarken sayfanın telefon tarayıcısına gösterilen sürümünü esas almasıdır. Sertifikalı üretim
N
noindex, bir sayfanın arama motoru dizinine alınmamasını isteyen ve sayfanın içindeki robots meta etiketiyle ya da sunucunun X-Robots-Tag yanıt başlığıyla verilen bir komuttur. Google’da görünmek
O
Odak tuzağı, klavye odağının bir bölgeye girip bir daha çıkamaması durumudur ve WCAG’in A seviyesinde açıkça yasaklanmıştır. Erişilebilirlik
Ö
Önbellek başlığı, bir kaynağın ne kadar süre saklanabileceğini ve nasıl doğrulanacağını tarayıcıya bildiren sunucu yanıt başlığıdır. Performans
R
Renk körlüğü, belirli renkleri birbirinden ayırt edememe durumudur ve dünya nüfusunun kayda değer bir bölümünü, özellikle erkekleri etkiler. Erişilebilirlik
S
Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans
Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek
Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik
Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim
Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır. Performans
Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek
Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi
Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim
T
Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru
TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim
Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim
TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans
U
URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi
Ü
Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik
V
Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru
W
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik
X
x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik
Y
Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru
Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik
Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans
Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik
Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik
Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi