Erişilebilirlik ağacı.
Erişilebilirlik ağacı, tarayıcının bir sayfadan türettiği ve yardımcı teknolojilere sunduğu yapıdır; ekran okuyucunun gördüğü sayfa budur.
Tarayıcı bir sayfayı işlerken iki ayrı yapı üretir. Biri belge ağacıdır ve sayfanın işaretlemesini temsil eder; diğeri erişilebilirlik ağacıdır ve o işaretlemeden çıkarılmış ANLAMI temsil eder. Ekran okuyucu birinciyi değil ikinciyi okur.
İkisi arasındaki fark önemlidir. Belge ağacındaki her öğe erişilebilirlik ağacına girmez: görsel olarak gizlenmiş öğeler, dekoratif olarak işaretlenmiş görseller ve yardımcı teknolojiden açıkça gizlenmiş bloklar dışarıda kalır. Buna karşılık, belge ağacında yalnız bir öğe olan bir düğme, erişilebilirlik ağacında rolü, adı, durumu ve değeriyle birlikte görünür.
Bir öğenin ağaçtaki karşılığı dört alandan oluşur. Rol, ne olduğunu söyler. Ad, nasıl anıldığını söyler. Durum, o anki hâlini söyler. Değer ise varsa taşıdığı içeriği. Ekran okuyucu bir öğeye geldiğinde tipik olarak bu dördünü sırayla okur.
Ağacı doğrudan görmek mümkündür ve erişilebilirlik denetiminin en öğretici adımlarından biridir: tarayıcıların geliştirici araçlarında ağaç bir liste olarak açılabilir. Sayfayı görsel olarak değil yapısal olarak görmek, CSS'in gizlediği ya da yanlış anlattığı her şeyi ortaya çıkarır.
- Sayfayı ağaçtan okuyunca ne anlattığı anlaşılıyor mu — anlaşılmıyorsa yapı eksiktir.
- Adsız öğe var mı — «düğme», «bağlantı» diye görünen ama neyi yaptığı bilinmeyen öğeler.
- Ağaçta olup ekranda olmayan öğe var mı — gizlenmiş ama ağaçtan çıkarılmamış menüler.
- Ekranda olup ağaçta olmayan öğe var mı — yanlışlıkla gizlenmiş gerçek içerik.
Son iki madde birbirinin aynadaki görüntüsüdür ve ikisi de gerçek kusurlar üretir. Ağaçta duran görünmez bir menü, kullanıcıyı var olmayan bağlantılar arasında dolaştırır; ağaçtan çıkarılmış gerçek bir içerik ise o kullanıcı için sayfada hiç yoktur.
Ağacın bir başka faydası, otomatik denetim araçlarının neye baktığını anlamayı sağlamasıdır. Araçların çoğu kurallarını belge ağacına değil erişilebilirlik ağacına uygular; dolayısıyla ağaçta görünmeyen bir öğe hakkında hiçbir uyarı üretmezler. Bir bileşeni yardımcı teknolojiden gizlemek, o bileşenle ilgili uyarıları da susturur — ve skor yükselirken durum kötüleşir.
Bu yüzden ağaç, hem bir denetim aracı hem de bir uyarıdır: skorun neden yükseldiğini açıklayabilen tek yapı odur.