Bağıl parlaklık.
Bağıl parlaklık, bir rengin insan gözü tarafından algılanan aydınlığını 0 ile 1 arasında ifade eden değerdir ve kontrast oranı hesabının temelidir.
Kontrast oranı doğrudan renk değerlerinden hesaplanmaz; önce her renk için bağıl parlaklık bulunur, sonra ikisinin oranı alınır. Bu ara adım, hesabın neden sezgiye aykırı sonuçlar verebildiğini de açıklar.
Hesap iki aşamalıdır. Önce her renk kanalı 0–1 aralığına indirilir ve gama düzeltmesi kaldırılır — ekranların renkleri doğrusal olmayan bir eğriyle ürettiği için bu adım şarttır. Sonra üç kanal ağırlıklı olarak toplanır.
Ağırlıklar eşit değildir ve fark büyüktür: yeşil 0,7152, kırmızı 0,2126, mavi 0,0722. Yani bir rengin algılanan aydınlığının yaklaşık dörtte üçünü yeşil kanalı belirler. Bu, gözün yeşil-hassas koni hücrelerinin baskınlığını yansıtır.
- Pratik sonuç bir: iki rengin yeşil değerleri yakınsa aralarındaki kontrast düşük kalır — kırmızı ve mavi ne kadar farklı olursa olsun.
- Pratik sonuç iki: bir paleti koyulaştırmak ya da açmak isteyen tasarımcı için en etkili kanal yeşildir.
- Pratik sonuç üç: saf mavi metin beyaz zeminde beklenenden yüksek kontrast verir; saf sarı beklenenden çok düşük.
Oran formülünde bir de sabit vardır: her iki parlaklığa 0,05 eklenir. Bu sabit, ekranların hiçbir zaman mutlak siyah üretemediği ve her zaman bir miktar çevresel yansıma olduğu varsayımını temsil eder. Sonuç olarak oran hiçbir zaman sonsuz olmaz; tavan 21:1'dir — saf siyah ile saf beyaz arasındaki değer.
Bu hesabın elle yapılması gerekmez, ama nasıl çalıştığını bilmek bir şeyi öğretir: göz kararı yanıltır. Parlak sarı üzerine beyaz metin göze canlı gelir ve 1,1:1 ölçer. Kontrast bakılmaz, hesaplanır.
Formülün bir başka pratik sonucu, koyu tema tasarımında ortaya çıkar. Açık zeminde 10:1 ölçen koyu bir mavi, koyu zeminde 1,5:1'e düşer ve okunmaz hâle gelir — çünkü parlaklığı zemine yaklaşmıştır. Bu yüzden ciddi palet sistemleri koyu zemin için ayrı bir vurgu tonu tanımlar ve iki temayı ayrı ayrı ölçer.
Hesabın otomatikleştirilmesi de kolaydır: birkaç satırlık bir fonksiyon, palet dosyasındaki tüm renk çiftlerini tarayıp eşiğin altına düşenleri raporlayabilir. Bu, kontrast kararlarını bir kereye mahsus ölçümden sürekli bir nöbetçiye dönüştürür — ve palet düzenlendiğinde bayatlamalarını engeller.