ARIA.
ARIA, HTML'in kendi başına ifade edemediği rol, durum ve özellik bilgilerini yardımcı teknolojilere bildirmek için kullanılan bir öznitelik kümesidir.
ARIA, semantik HTML'in yetmediği yerde devreye giren bir tamamlayıcıdır — onun yerine geçen bir şey değil. Bu ayrım, ARIA ile ilgili en önemli kuraldır ve yanlış anlaşıldığında sonuç, hiç ARIA kullanmamaktan kötü olur.
Üç şey bildirir. Rol, bir öğenin ne olduğunu söyler — sekme, iletişim kutusu, ilerleme çubuğu. Durum, o öğenin o anki hâlini söyler — açık mı kapalı mı, seçili mi değil mi, geçersiz mi. Özellik ise değişmeyen nitelikleri taşır — hangi öğeyi kontrol ediyor, hangi metinle etiketleniyor.
Kritik nokta şudur: ARIA hiçbir davranış eklemez. Bir öğeye düğme rolü vermek onu klavyeyle çalışır hâle getirmez; yalnızca ekran okuyucuya «bu bir düğme» der. Klavye desteği, odaklanabilirlik ve tuş davranışı ayrıca yazılmak zorundadır. Bu yüzden gerçek bir düğme öğesi kullanmak, ARIA ile düğme taklit etmekten her zaman daha güvenlidir.
WAI-ARIA yazma kılavuzunun ilk kuralı bunu tek cümleyle özetler: eğer işi yapan yerleşik bir HTML öğesi varsa, ARIA yerine onu kullanın. İkinci kural da aynı yöndedir — yerleşik semantiği ARIA ile değiştirmeyin.
- Yanlış rol bildirmek, hiç rol bildirmemekten kötüdür — ekran okuyucuya yalan söylenmiş olur.
- Görsel olarak gizli bir öğeyi erişilebilirlik ağacından çıkarmayı unutmak, kullanıcıyı görünmeyen içerikte dolaştırır.
- Bir öğeyi hem gizleyip hem odaklanabilir bırakmak, sessiz bir odak durağı üretir.
- Etiketi hem yerleşik hem ARIA yoluyla vermek, çakışma üretir; ARIA genelde kazanır ve yerleşik etiket sessizce kaybolur.
Pratik yaklaşım şudur: önce doğru HTML öğesini seç, davranışın tarayıcıdan bedava geldiğini gör, ve ARIA'yı yalnızca kalan boşluk için kullan. Sekme grubu, akordeon ve özel açılır menü gibi HTML'de karşılığı olmayan bileşenler, ARIA'nın gerçekten gerekli olduğu yerlerdir.
ARIA'nın yaygın olarak yanlış kullanıldığı bir yer de erişilebilir ad üretimidir. Bir öğeye hem yerleşik bir etiket hem de ARIA etiketi verildiğinde ikisi çakışır ve genelde ARIA kazanır — yerleşik etiket sessizce kaybolur. Ekranda görünen metin ile okunan metin ayrışır ve sesli komut kullanan biri, gördüğü etiketi söyleyerek öğeyi çalıştıramaz.
Kural olarak: ARIA eklemeden önce «bu bilgi zaten HTML'den çıkarılabiliyor mu» diye sorun. Cevap evetse ARIA gereksizdir ve eklemek risk taşır.