A
AB uygunluk beyanı (EU Declaration of Conformity (DoC)), bir ürünün kendisine uygulanan AB mevzuatının şartlarını karşıladığını üreticinin kendi sorumluluğunda beyan ettiği, üreticinin ya da yetkili temsilcisinin hazırlayıp imzaladığı belgedir. Sertifikalı üretim
AB uygunluk beyanı nedir?
AB uygunluk beyanı, bir ürünün kendisine uygulanan AB mevzuatının şartlarını karşıladığını üreticinin kendi sorumluluğunda beyan ettiği, üreticinin ya da yetkili temsilcisinin hazırlayıp imzaladığı belgedir.
AB’nin ürün mevzuatı rehberi Blue Guide’a göre beyanı üretici ya da yetkili temsilcisi hazırlar ve imzalar; beyan on yıl saklanır. CE işareti bu beyanın ürün üzerindeki görünen yüzü: uygunluğun kanıtı değil, önemli bir göstergesi. Blue Guide işaretin bir pazarlama aracı olmadığını da açıkça yazıyor.
«CE sertifikası» neden yanlış bir ifade?
Çünkü CE için izin ya da sertifika veren merkezi bir AB kurumu yok ve gönüllü olarak düzenlenen «CE sertifikaları» hukuken tanınmıyor. Bazı ürün gruplarında uygunluk değerlendirmesine bir onaylanmış kuruluş katılır; bu kuruluşlar AB’nin NANDO veritabanında listeleniyor. O durumda bile ürünün uygunluğunu beyan eden üreticidir.
Onaylanmış bir kuruluşun sürece katılıp katılmayacağını ürüne uygulanan mevzuat belirler. Bazı ürünlerde üretici uygunluğu kendisi değerlendirir; bazılarında değerlendirmeye bir onaylanmış kuruluş katılır. İki durumda da beyanı imzalayan ve sorumluluğu taşıyan üreticidir.
Sitede nasıl gösterilir?
- Belgenin adıyla: «AB uygunluk beyanı», «CE sertifikası» değil.
- Hangi ürün ya da ürün grubu için olduğu ve dayandığı mevzuatla.
- Bir onaylanmış kuruluş katıldıysa kuruluşun adı ve NANDO’daki kaydına bağla.
- Beyanın kendisi indirilebilir belge olarak, ürün sayfasından bağlı.
CE işareti sitede nerede durur?
Blue Guide işaretin yerini ürünün kendisi olarak tanımlıyor: ürüne ya da veri plakasına, bu mümkün değilse ambalaja ya da eşlik eden belgelere, en az 5 mm boyunda. Sitedeki CE görseli ürünün üzerindeki işaretin yerini tutmaz; ürün sayfasında işaretten çok, beyanın kendisine giden bağ işe yarar. Alıcının sorusu genellikle «hangi direktif ya da tüzüğe göre?» olur ve bu sorunun cevabı beyanda yazar.
Beyan, sertifika ve kayıt nasıl ayrılır?
Sertifikayı bağımsız bir kuruluş verir. Beyanı üretici kendisi imzalar. Kayıt bir resmî veritabanına yapılan bildirimdir: kimyasallarda REACH kaydı gibi; AB Kimyasallar Ajansı eksiksizlik kontrolünden sonra kayıt numarası verir ama verinin kalitesini değerlendirmez. Sitede üçünü «Sertifikalarımız» başlığı altında toplamak, beyanı ve kaydı sertifika gibi gösterir.
Beyan, sertifika ve kaydın sitede nasıl ayrıştığı sertifikalı üretici web sitesi rehberinde; onaylanmış kuruluşun nasıl doğrulanacağı sertifika doğrulama rehberinde.
Belgelerinizi alıcının doğrulayabileceği bir kayıt olarak gösteren bir site için B2B web sitesi belge sayfasını, ürün kapsamını ve teklif yolunu birlikte kurar ve ölçer.
Sertifikalı üretim
AEO (Answer Engine Optimization), içeriğin bir soruya doğrudan cevap veren birim olarak seçilmesini hedefleyen optimizasyon çalışmasıdır. Yanıt motoru
AI Bakışı (AI Overviews), Google’ın arama sonuç sayfasının üstünde gösterdiği ve birden fazla kaynaktan sentezlenen yapay zeka özetidir. Yanıt motoru
Akreditasyon, bir belgelendirme kuruluşunun, laboratuvarın ya da muayene kuruluşunun belirli bir kapsamdaki işi yapmaya yetkin olduğunun bir akreditasyon kurumunca değerlendirilip onaylanmasıdır. Sertifikalı üretim
Alıntı (Citation), bir yanıt motorunun ürettiği cevapta bir kaynağı anması ve genellikle ona bağlantı vermesidir. Yanıt motoru
ARIA (Accessible Rich Internet Applications), HTML’in kendi başına ifade edemediği rol, durum ve özellik bilgilerini yardımcı teknolojilere bildirmek için kullanılan bir öznitelik kümesidir. Erişilebilirlik
B
Bağıl parlaklık, bir rengin insan gözü tarafından algılanan aydınlığını 0 ile 1 arasında ifade eden değerdir ve kontrast oranı hesabının temelidir. Erişilebilirlik
C
Canlı bölge, içeriği değiştiğinde ekran okuyucunun kullanıcıya haber vermesi gereken sayfa alanıdır. Erişilebilirlik
CLS (Cumulative Layout Shift), sayfa yüklenirken ya da kullanılırken içeriğin beklenmedik biçimde kayma miktarını ölçer ve Google 0,1’in altını iyi sayar. Performans
Core Web Vitals, Google’ın bir sayfanın gerçek kullanıcı deneyimini ölçmek için tanımladığı üç metriğin ortak adıdır. Performans
Ç
Çeviri belleği, daha önce çevrilmiş cümleleri saklayan ve aynı ya da benzer bir cümle tekrar geldiğinde öneren bir veritabanıdır. Çok dillilik
D
Dijital ürün pasaportu (Digital Product Passport (DPP)), AB’nin Ekotasarım Tüzüğü (ESPR) kapsamında her ürün grubu için ayrıca belirlenecek ürün bilgilerini elektronik olarak ürüne bağlayan kayıttır. Sertifikalı üretim
Dil etiketi (BCP 47), bir metnin hangi dilde olduğunu makinelere bildiren standart kodlama biçimidir. Çok dillilik
Dizin (arama dizini) Dizin, bir arama motorunun taradığı sayfalardan saklamaya karar verdiklerini tuttuğu ve arama sonuçlarını yalnız içinden seçtiği veritabanıdır; İngilizce kaynaklarda index olarak geçer. Google’da görünmek
Dönüşüm oranı, bir sitede istenen eylemi (teklif formu, numune talebi, satın alma) gerçekleştiren ziyaretlerin ya da etkileşimlerin, bütün ziyaretlere ya da etkileşimlere oranıdır. Sertifikalı üretim
E
Ekran okuyucu, ekrandaki içeriği sese ya da braille çıktısına çeviren ve kullanıcının klavyeyle gezinmesini sağlayan yardımcı teknolojidir. Erişilebilirlik
EN 301 549 (Accessibility requirements for ICT products and services), bilgi ve iletişim teknolojisi ürün ve hizmetlerinin erişilebilirlik gereksinimlerini ve bunların nasıl sınanacağını tanımlayan, CEN, CENELEC ve ETSI’nin birlikte yayımladığı Avrupa standardıdır. Erişilebilirlik
Erişilebilir ad, bir arayüz öğesinin yardımcı teknoloji tarafından okunan adıdır ve ekranda görünen metinden farklı olabilir. Erişilebilirlik
Erişilebilirlik ağacı, tarayıcının bir sayfadan türettiği ve yardımcı teknolojilere sunduğu yapıdır; ekran okuyucunun gördüğü sayfa budur. Erişilebilirlik
Erişilebilirlik beyanı (Accessibility statement), bir kurumun web sitesi ya da mobil uygulaması için esas aldığı erişilebilirlik standardını, uygunluk durumunu, erişilemeyen içeriği ve kullanıcının sorun bildirebileceği yolu kamuya açıkladığı metindir. Erişilebilirlik
Erişilebilirlik overlay’i (Accessibility overlay), bir web sitesine tek satırlık üçüncü taraf betikle eklenen ve sayfa yüklendikten sonra erişilebilirlik sorunlarını bir kullanıcı araç çubuğuyla ya da kodu otomatik onarmaya çalışarak örtmeyi amaçlayan yazılımdır. Erişilebilirlik
G
GEO (Generative Engine Optimization), bir sitenin üretken yapay zeka sistemlerinin ürettiği yanıtlarda kaynak olarak seçilme olasılığını artırma çalışmasıdır. Yanıt motoru
Global ACI (Global Accreditation Cooperation Inc.), akreditasyon kurumlarının uluslararası karşılıklı tanıma düzenini yürüten ve 1 Ocak 2026’da faaliyetini durduran IAF’nin yerini alan kuruluştur. Sertifikalı üretim
H
hreflang, bir sayfanın farklı dil ve bölge sürümlerini arama motorlarına bildiren işaretlemedir. Çok dillilik
I
IndexNow, bir sayfanın değiştiğini arama motorlarına anında bildiren açık bir protokoldür. Yanıt motoru
INP (Interaction to Next Paint), bir kullanıcı etkileşiminden sonra sayfanın görsel yanıt vermesine kadar geçen süredir ve Google 200 milisaniyenin altını iyi sayar. Performans
ISO/IEC 17025, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yetkinliği, tarafsızlığı ve tutarlı çalışması için şartları koyan ve laboratuvar akreditasyonunun dayandığı uluslararası standarttır. Sertifikalı üretim
İ
İşlem sertifikası (Transaction Certificate (TC)), Textile Exchange standartlarında teslim edilen belirli bir malın belgeli olduğunu gösteren, belgelendirme kuruluşunun düzenlediği belgedir. Sertifikalı üretim
J
JSON-LD (JavaScript Object Notation for Linked Data), bir sayfanın anlamını makinelerin okuyabileceği biçimde bildiren ve sayfanın görünümünü hiç değiştirmeyen yapılandırılmış veri biçimidir. Yanıt motoru
K
Kanonik adres, aynı ya da çok benzer içeriğe birden fazla adresten erişilebildiğinde hangisinin asıl sayfa olduğunu bildiren işaretlemedir. Çok dillilik
Kritik render yolu, tarayıcının bir sayfayı ekrana çizebilmek için tamamlaması gereken minimum adımlar dizisidir. Performans
L
LCP (Largest Contentful Paint), bir sayfanın görünür alandaki en büyük içerik öğesinin boyanma süresidir ve Google 2,5 saniyenin altını iyi sayar. Performans
llms.txt, bir sitenin kök dizinine konan ve dil modellerine sitenin ne olduğunu ve en önemli sayfalarının nerede olduğunu Markdown biçiminde özetleyen isteğe bağlı bir dosyadır. Yanıt motoru
M
Marka bahsi, bir markanın adının bağlantı verilmeden anılmasıdır ve yanıt motorları döneminde bağlantıdan bağımsız bir görünürlük sinyalidir. Yanıt motoru
Metin genişlemesi, aynı içeriğin farklı dillerde farklı uzunlukta olması ve düzenin buna göre esnemek zorunda kalmasıdır. Çok dillilik
Mobil öncelikli dizine ekleme (Mobile-first indexing), Google’ın bir sayfayı dizine eklerken ve sıralarken sayfanın telefon tarayıcısına gösterilen sürümünü esas almasıdır. Sertifikalı üretim
N
noindex, bir sayfanın arama motoru dizinine alınmamasını isteyen ve sayfanın içindeki robots meta etiketiyle ya da sunucunun X-Robots-Tag yanıt başlığıyla verilen bir komuttur. Google’da görünmek
O
Odak tuzağı, klavye odağının bir bölgeye girip bir daha çıkamaması durumudur ve WCAG’in A seviyesinde açıkça yasaklanmıştır. Erişilebilirlik
Ö
Önbellek başlığı, bir kaynağın ne kadar süre saklanabileceğini ve nasıl doğrulanacağını tarayıcıya bildiren sunucu yanıt başlığıdır. Performans
R
Renk körlüğü, belirli renkleri birbirinden ayırt edememe durumudur ve dünya nüfusunun kayda değer bir bölümünü, özellikle erkekleri etkiler. Erişilebilirlik
S
Saha verisi (Field data), gerçek kullanıcıların gerçek cihazlarda ve gerçek ağlarda yaşadığı performans ölçümlerinin toplamıdır. Performans
Search Console, bir sitenin Google aramasındaki durumunu izlemeye, sorunlarını görmeye ve gidermeye yarayan, Google’ın ücretsiz sunduğu bir hizmettir. Google’da görünmek
Semantik HTML, her öğenin görünüşü için değil anlamı için seçilmesidir — başlık için başlık öğesi, düğme için düğme öğesi, liste için liste öğesi. Erişilebilirlik
Sertifika kapsamı, bir belgenin hangi faaliyetleri, ürünleri ve tesisleri kapsadığını yazan, belgenin üzerindeki tanımdır. Sertifikalı üretim
Sıkıştırma, metin tabanlı kaynakların sunucudan gönderilmeden önce küçültülmesi ve tarayıcıda açılmasıdır. Performans
Site haritası (sitemap) Site haritası, bir sitedeki sayfaların adreslerini ve isteğe bağlı olarak son değişiklik tarihlerini arama motorlarına tek dosyada bildiren, çoğunlukla XML biçiminde yazılan bir dosyadır. Google’da görünmek
Soft 404, ziyaretçiye «sayfa bulunamadı» ya da boş bir içerik gösteren ama sunucudan hata kodu yerine 200 (başarılı) kodu dönen sayfadır; Google bu sayfaları hata sayfası olarak değerlendirir ve dizine eklemez. Site geçişi
Sosyal uygunluk denetimi, bir üretim tesisinde çalışma koşullarının, iş sağlığı ve güvenliğinin ve iş etiğinin bir davranış kuralları setine göre bağımsız bir denetçi tarafından incelenmesidir. Sertifikalı üretim
T
Tarama bütçesi, bir arama motorunun belirli bir sürede bir siteden çekmeye ayırdığı istek sayısıdır. Yanıt motoru
TLS sertifika ömrü, bir sitenin HTTPS bağlantısını sağlayan sertifikanın düzenlendiği günden geçerliliğinin bittiği güne kadar geçen süredir. Sertifikalı üretim
Toplam sahip olma maliyeti (Total cost of ownership (TCO)), bir varlığı ya da hizmeti satın almanın ve kullanım ömrü boyunca kullanmanın bütün maliyetlerinin toplamıdır. Sertifikalı üretim
TTFB (Time to First Byte), tarayıcının isteği göndermesiyle sunucudan ilk baytı alması arasında geçen süredir. Performans
U
URL envanteri, bir sitenin arama motorlarının bildiği bütün adreslerinin — güncel sayfalar, adres varyantları ve eski adresler — tek bir listede toplanmış hâlidir; site yenileme ve taşımada yönlendirme haritası bu listeden çıkarılır. Site geçişi
Ü
Ülke alan adı (ccTLD), belirli bir ülkeye tahsis edilmiş iki harfli üst düzey alan adı uzantısıdır. Çok dillilik
V
Varlık (Entity), arama ve yanıt motorlarının tanıdığı ayrı bir şey — bir kişi, kuruluş, yer, ürün ya da kavram — anlamına gelir. Yanıt motoru
W
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines), W3C tarafından yayımlanan ve web içeriğinin erişilebilirliğini test edilebilir başarı ölçütleriyle tanımlayan uluslararası standarttır. Erişilebilirlik
X
x-default, hiçbir dil sürümü kullanıcının diline uymadığında gösterilecek varsayılan sayfayı bildiren özel bir hreflang değeridir. Çok dillilik
Y
Yapılandırılmış veri, bir sayfanın içeriğini makinelerin anlayabileceği standart bir sözlükle etiketleyen ek katmandır. Yanıt motoru
Yazı tipi alt kümesi, bir yazı tipi dosyasının yalnız gereken karakterlerle yeniden üretilmiş hâlidir. Çok dillilik
Yeniden akış (Reflow), bir değişiklik sonrası tarayıcının sayfadaki öğelerin konum ve boyutlarını baştan hesaplamasıdır. Performans
Yerel ayar (Locale), bir kullanıcının dilini ve bölgesini birlikte tanımlayan ve biçimlendirme kurallarını belirleyen ayardır. Çok dillilik
Yerelleştirme (Localization), içeriği hedef pazarın kültürüne, alışkanlıklarına ve arama diline uyarlama işidir; çeviriden daha geniş bir çalışmadır. Çok dillilik
Yönlendirme zinciri, bir adresin son adresine tek adımda değil, birden fazla yönlendirmeden geçerek ulaşmasıdır; örneğin eski adres önce ara bir adrese, oradan da son adrese yönlendiriliyorsa iki adımlık bir zincir vardır. Site geçişi